Miał być to wyjazd do Chorwacji. W 2017 roku siedzieliśmy z przyjaciółmi na działce nad jeziorem i szukaliśmy pomysłu na wakacje. Zaczęliśmy sprawdzać dostępne loty, ale ich ceny nas nie zadowalały (ech, te poznańskie pyry...), więc zaczęliśmy szukać alternatyw. I natrafiliśmy na tanie loty do Izraela!
Jednak mieliśmy wątpliwości, czy poradzimy sobie sami tak daleko, bo to kraj w strefie konfliktów zbrojnych, a o samym Izraelu nie wiedzieliśmy zbyt dużo. Ale odważyliśmy się spróbować i było warto! Bilety lotnicze na przełomie października-listopada 2017 roku kosztowały nas ok. 400-450 zł/os, z czego sam bilet powrotny był tylko za 60 zł. Tak więc 29 października polecieliśmy do Tel Awiwu.

Niektórzy turyści zwiedzają Izrael jeżdżąc wypożyczonym autem, jednak czytałem, że do jego wynajmu potrzebna jest karta kredytowa (z której pobierany jest depozyt nawet 1000$, a zwracany przy oddaniu samochodu) i ta opcja podwyższała by koszty naszego małego budżetu. Na szczęście Izrael ma dobrze rozwinięty transport publiczny więc dobrze się go zwiedza z plecakiem. Dlatego backpacking jest tam bardzo popularny!

Plan podróży

Nasza wędrówka trwała 7 dni, podróżowaliśmy pociągami i autobusami. Poniżej mapka z zaznaczonymi punktami gdzie byliśmy i co warto zwiedzić. Spędziliśmy cztery noce pod namiotem na dziko i na dachu 😎, a pozostałe dwie w hostelach.

Czy w Izraelu jest bezpiecznie?

Będąc jeszcze w Polsce myśleliśmy, że faktycznie może być tam niebezpiecznie. Zwłaszcza nasza rodzina odradzała nam pomysł wakacji w Izraelu. Po zakończonej podróży możemy powiedzieć, że jest bezpiecznie, ale zawsze warto sprawdzić na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych obecną sytuację w kraju do którego podróżujemy.

Jadąc autobusem z Hajfy do Jerozolimy przeczytaliśmy w Internecie o kolejnych rakietach wystrzelonych ze Strefy Gazy. Można łatwo spanikować czytając takie informacje. Warto wiedzieć, że Izrael posiada jeden z najnowocześniejszych systemów obrony zwany Żelazną Kopułą. System przechwytuje rakiety, a jego skuteczność to ok. 90%. W momencie wystrzelenia rakiet wroga, w mieście włączają się syreny sygnalizujące alarm bombowy.

W miastach jest dużo żołnierzy jak i tajnych agentów służb specjalnych. Każdy obywatel ma obowiązek przejść służbę wojskową po ukończeniu 18. roku życia: kobiety - 2 lata, mężczyźni 3 lata. Wyjątek stanowią ortodoksyjni Żydzi oraz ich rodziny, którzy są zwolnieni ze służby. Dlatego często można zauważyć młode kobiety i mężczyzn z karabinem obok i telefonem w ręce. Jadąc autobusem przez pustynię, przynajmniej jeden żołnierz podróżował z nami.

Wchodząc do centrum handlowego, dworca autobusowego, kolejowego musimy przejść przez bramki wykrywające metal i prześwietlające nasz bagaż. Raz ochroniarz zatrzymał nas za mały nożyk turystyczny w bagażu. Na szczęście nożyk okazał się nie groźny i mogliśmy kontynuować naszą podróż.

Rzecz na którą trzeba zwrócić uwagę to dbanie o swój bagaż. Polakom, którzy nocowali na dziko w jednym z parków w Jerozolimie rozcięli namiot i zabrali plecak. Innym nocującym na plaży w Tel Awiwie (gdzie wyjątkowo tam jest to zakazane) jakiś czarnoskóry człowiek chciał kilka razy wejść do namiotu. Także warto zachować dyskrecję przy nocowaniu  na dziko, a o swój bagaż dbać, zwłaszcza o dokumenty potrzebne do opuszczenia kraju. To już nie dotyczy tylko podróżowania w Izraelu, ale każdego innego wyjazdu.

Nam przez cały wyjazd nic się nie stało, nie było żadnych incydentów, nie słyszeliśmy alarmów bombowych, więc czuliśmy się bezpiecznie 🙂

Tel Awiw-Jafa

Przylecieliśmy do portu lotniczego Ben Guriona. Na lotnisku wymieniliśmy pierwsze pieniądze z amerykańskich dolarów na szekle. Następnie stamtąd ruszyliśmy koleją do centrum Tel Awiwu i zaczęliśmy zwiedzanie miasta.

Mimo, że była końcówka października to pogoda była świetna, w dzień było gorąco i słonecznie, a w nocy dla zachowania komfortu wystarczyła bluza. Przy nadal wysokich temperaturach trzeba było pamiętać o odpowiednim nawodnieniu.

Przechadzając się ulicami Tel Awiwu spróbowaliśmy pierwsze lokalne falafele w picie, odpoczywaliśmy na plaży i rozglądaliśmy się po mieście, ale bez dobrego przewodnika możecie nie znaleźć nic ciekawego. Nasz przewodnik "Izrael - Pascal Lajt" słabo się sprawdził. Szukając noclegu skorzystaliśmy pierwszy raz z Couchsurfingu, gdzie umówiliśmy się wieczorem z nieznajomym, który miał nas przenocować. Osoba z opisem "I'm crazy, very crazy" może wydawać się szalona, ale tak właśnie poznaliśmy Boaza. Niesamowicie pozytywny Izraelczyk, który bardzo chętnie pokazał nam Tel Awiw wieczorową porą. Boaz zna dobrze historię swojego kraju i dużo opowiadał o każdej atrakcji przy której się zatrzymywaliśmy. Bawiliśmy się tak dobrze, że nie zauważyliśmy kiedy minęła 2:00 w nocy.

Tak też trafiliśmy na plac Rabina na którym znajduje się Pomnik Holocaustu i Ratusz.
Icchak Rabin był dwukrotnym premierem Izraela i dowódcą wojskowym, który podpisał porozumienie z Oslo, co stworzyło fundamenty procesu pokojowego miedzy Izraelem i Palestyną. Po podpisaniu porozumienia w 1995 r. odbyła się pokojowa demonstracja na placu, gdzie żydowski ultraprawicowiec Jigal Amir zamordował premiera Icchaka Rabina. Dla upamiętnienia zabitego męża stanu, plac, na którym zginął, nazwano jego imieniem, a przy ratuszu znajduje się tablica upamiętniająca jego śmierć.

Kierując się w stronę plaży zatrzymaliśmy się obok domu Ben Guriona, w którym znajduje się muzeum.
Dawid Ben Gurion, urodzony w Płońsku w Polsce, był przywódcą ruchu syjonistycznego, jednym z głównych założycieli państwa żydowskiego oraz pierwszym premierem Izraela, który złożył podpis pod Deklaracją Niepodległości Izraela.

Izrael to państwo, które 73 lata temu toczyło wojnę o swoją niepodległość, a w wielu miejscach można znaleźć ślady walki o nią.

Więcej o Tel Awiwie i cenach produktów przeczytacie na Blogu Globtrotera.

Stara Jafa

W nocy zwiedziliśmy także Starą Jafę, dzielnicę Tel Awiwu, która kiedyś była odrębnym miastem. W Jafie znajduje się wiele zabytków, w tym starożytny port morski z długoletnią historią. Jest to jeden z najstarszych portów morskich na świecie. W porcie znajduje się nieczynna latarnia morska, wieża zegarowa, kościół św. Piotra, w którym odbywają się msze po polsku. W Jafie św. Piotr dokonał jednego z cudów, dlatego możemy spotkać po drodze kościół jego imienia oraz dom grabarza Szymona, w którym ów cud się wydarzył.

W parku Abrasha znajduje się Brama Ramzesa przy której można podziwiać piękną panoramę Tel Awiwu kontrastującą ze starożytną Jafą. Zaraz obok możecie przejść przez Most Życzeń, który nocą jest podświetlony. Tablica przy moście głosi, że aby nasze marzenie się spełniło, należy odszukać swój znak zodiaku na jednej z tablic zamontowanych na poręczach mostu, położyć na nim rękę i patrząc na morze pomyśleć życzenie.

Wychodząc z parku w kierunku południa zobaczyliśmy fontannę z rzeźbą uśmiechniętego wieloryba z 1985 r, która jest odwołaniem do Starego Testamentu, gdzie prorok Jonasz został połknięty przez dużą rybę, a ta uratowała go wyrzucając Jonasza na brzeg.

Obok fontanny znajduje się zawieszone drzewo pomarańczowe, które rośnie w skorupie przypominające kiełkującą roślinę, tylko w dużym rozmiarze.

Po zwiedzaniu Jafy nocowaliśmy u Boaza, a raczej u niego na dachu.

Akka - portowe miasto Krzyżowców

Następnego dnia ruszyliśmy pociągiem do kolejnego miasta. Akka jest jednym ze starożytnych miast portowych, którego historia sięga epoki brązu. Zespół zabytków Akki jest od 2001 roku umieszczony na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Dzięki prowadzonym pracom archeologicznym i konserwacyjnym Stara Akka zyskała rozgłos i stała się bardzo popularnym miejscem turystycznym. Można tam znaleźć kilka atrakcji:

• Twierdza Szpitalna i Sale Rycerskie (Knights Halls) zakonu Templariuszy, niestety twierdzy nie udało nam się zwiedzić.
• Tunel Templariuszy - ma długość 150 metrów i łączy fortecę templariuszy z portem. Tunel Templariuszy został odkryty przez przypadek. W 1994, mieszkańcy domu nad tunelem narzekali na zatkaną kanalizację. A kiedy hydraulik zajrzał do środka, znalazł tunel. W niektórych miejscach tunel jest tak niski, że trzeba się schylać.

Templariusze byli zakonem wojskowo-monastycznym, który - w imieniu papieża - pomagał pielgrzymom i chorym przybywającym z Europy odwiedzać święte miejsca Ziemi Izraela.

Najpierw osiedlili się w Jerozolimie, na Wzgórzu Świątynnym, stąd ich nazwa, “templariusze,” strażnicy świątyni. Po zdobyciu Jerozolimy przez Salaha Al-Dina w 1187, Templariusze osiedlili się w Akce i zaczęli budować swoją kwaterę w południowo-zachodniej części miasta.

Tutaj, na zachodnim krańcu tunelu została zbudowana główna forteca Zakonu Templariuszy. “Twierdza Templariuszy była najsilniejszą w mieście, przez większą część, przylegała do linii morza. Jak silna forteca, jej wejście było chronione przez dwie potężne wieże o murach grubości 28 stóp. Po obu stronach wież zbudowano dwie mniejsze wieże, a na szczycie każdej wieży znajdował się pozłacany lew” (zgodnie z opisem templariusza, który mieszkał w Akce podczas oblężenia w 1291 r). [żródło]

W tym linku znajdziecie godziny otwarcia poszczególnych obiektów: Godziny otwarcia atrakcji w Starej Akce.

Oprócz historycznej twierdzy warto powłóczyć się po starej Akce, spróbować arabskiego jedzenia oraz dobroci jakie znajdują się na targu. Spróbowaliśmy również kawy po turecku, która tak nam posmakowała, że zakupiliśmy tygielki oraz świeżo zmieloną kawę z targu, a poza Starym Miastem palnik i kartusz do zaparzenia kawy przy namiocie.

Na placu, gdzie znajduje się najwięcej punktów z jedzeniem jest podobno jeden z najlepszych falafeli w Izraelu. My wybraliśmy się do takiego miejsca, gdzie faktycznie było dużo klientów. Falafel był tam przepyszny.
W jednej z uliczek targu, w Humus Said, kupiliśmy świeżo przyrządzany hummus, którego nie można porównać do tego co mamy w marketach w Polsce. Duże wrażenie zrobiły na nas soki z granatów i pomarańczy. Moglibyśmy pić je codziennie.

Na targu można znaleźć pełno słodkości. Stragany przyciągają chałwą, baklawą, wyrobami z orzechów i żelkami. Można spróbować świeżych oliwek w różnych marynatach. Z przypraw, które nam zapadły w pamięci to chilli, szafran, kardamon, sumak i zatar. Miejsca warte odwiedzenia znajdziecie na naszej mapce powyżej.

Nie mieliśmy zarezerwowanego żadnego noclegu podczas naszej podróży. Szukając jakiegoś miejsca do spania zapytaliśmy się lokalsów czy coś jest w okolicy i po dyskusji angielsko-arabskiej z mieszkańcami, jeden z chłopców doprowadził nas do Akko Sand Hostel.

Wieczorem włóczyliśmy się po Starej Akce. Słyszeliśmy z minaretów jak muzułmanie są nawoływani do modlitwy, a na ulicach nie sposób nie zauważyć miejscowych kotów. Przy brzegu podziwialiśmy oddaloną o 13 km Hajfę do której się udaliśmy następnego dnia.

Hajfa

Do Hajfy zawitaliśmy tylko, żeby zobaczyć słynne ogrody bahaickie - miejsce wyznawców bahaizmu. Wcześniej nie mieliśmy tego w planach, ale Boaz przekonał nas, że musimy koniecznie tam pojechać. Z pociągu wysiedliśmy na stacji Hof HaKarmel. Żeby nie tracić czasu na dojazdach wzięliśmy taksówkę do ogrodów.

Taksówkarz oszust

Taksówkarz okazał się oszustem. Przed wejściem do samochodu uzgodniliśmy, że za przejazd zapłacimy "fifteen" szekli. Przed ogrodami taksówkarz zmienił zdanie i chciał, żebyśmy zapłacili już "fifty". Do tego wysadził nas przed zamkniętym wejściem do ogrodów.

Aby dostać się do ogrodów musieliśmy przejść spory kawałek pieszo. Można tam dotrzeć komunikacją miejską, ale w tamtym momencie nie byliśmy świadomi jaki spory odcinek mamy do przebycia. Droga pod górkę z bagażem w połączeniu z dużymi temperaturami dała nam w kość. Ale widok z bulwaru był tego wart!

Po zwiedzaniu ogrodów wróciliśmy autobusem miejskim na Hof HaKarmel, skąd ruszyliśmy do Jerozolimy.

O tym jak przebiegła nasza wycieczka po Ziemi Świętej, nocowaniu w parku oraz o naszej przygodzie z bagażami  przeczytacie już niedługo w następnym poście.

Po wizycie w Gruzji nie sposób zapomnieć regionalnych smaków. Dlatego co jakiś czas lubimy wracać do tamtejszej kuchni i zrobić sobie samemu "gruzińską pizzę" z domowego piekarnika. Ciasto sztosik, chrupiące i puszyste, a nadzienie słone i serowe. Oto nasz przepis na Adżarskie Chaczapuri:

Składniki (2 sztuki):

• 400g mąki pszennej
• 100ml wody
• 150ml mleka
• 25g drożdży świeżych
• 1 łyżeczka cukru
• 40ml oleju roślinnego / oliwy z oliwek
• 3 łyżki jogurtu greckiego
• sól
• ser Mozarella
• ser Feta
• ser Brie
• ser Gryficki wędzony

Przygotujemy zaczyn. Podgrzewamy mleko i wodę w szklance, dodajemy drożdże, łyżeczkę cukru i wszystko rozpuszczamy.

Do miski wsypujemy mąkę. Dodajemy zaczyn, 3 czubate łyżki jogurtu greckiego i pół łyżeczki soli. Wszystko mieszamy. W międzyczasie dodajemy olej. Wyrobione ciasto dzielimy na 2 kawałki i formujemy kulki. Każdą kulkę kładziemy na talerzu zwilżonym wodą lub w misce i przykrywamy folią. Namoczony wodą talerz ułatwi szczelne przykrycie ciasta. Kulki odstawiamy na godzinę do lodówki.

W międzyczasie ścieramy ser wędzony (pół lub 3/4 opakowania) na tarce na grubych oczkach i kroimy pozostałe sery. Wszystkie mieszamy razem w misce.

Po godzinie wyciągamy ciasto. Blat posypujemy mąką i formujemy ręcznie ciasto na kształt łódki.

Wstępnie uformowane ciasto przenosimy na blachę do pieczenia i kontynuujemy ugniatanie. Następnie boki zawijamy (my robimy to dwukrotnie) tworząc ciasto na kształt łódki.

Na naszą łódek zabieramy mieszankę serów. Piekarnik rozgrzewamy do 250°C. Chaczapuri pieczemy do 10 minut, aż się ciasto zarumieni. Na 2-3 minuty przed wyciągnięciem dodajemy na środek jajko (dodając je na początku może być ono za twarde).

Po upieczeniu wyciągamy z piekarnika, dodajemy na wierzch masło i podajemy danie gościom. Zanim wszyscy będą rozdzierać je na kawałki, wymieszajmy zawartość łódki sztućcami 😉

Smacznego! 😋🍴

Krótka relacja z naszej podróży nad jezioro Como - z miejsca, które warto odwiedzić chociaż raz w życiu. Te malownicze górskie krajobrazy zapierają dech w piersi.
Wszystkie szczegółowe informacje dotyczące podróży znajdują się w poście Włochy - Jezioro Como.

Gori to miasto we wschodniej Gruzji. Jego nazwa pochodzi od znajdującej się w pobliżu twierdzy Goris Ciche (twierdza na górze). Niezbyt chwalebna sława tego miasta wynika z faktu, że urodził się tutaj Josif Dżugaszwili, znany przez wszystkich jako Józef Stalin. Stalin nadal jest obiektem dumy dla mieszkańców Gori. Dla pewnie większości przyjezdnych wydaje się to dziwne, ale tutaj nikomu to nie przeszkadza.

Gori nie ma zbyt wiele do zaoferowania zwiedzającym. Główną atrakcją jest muzeum Stalina. Drugą co do wielkości atrakcją jest twierdza oraz Katedra Najświętszej Maryi Panny.

Muzeum Stalina

Muzeum Stalina nie da się nie zauważyć. Budynek znajduje się w samym centrum Gori na placu Stalina, do którego zaprowadzi Was aleja Stalina.

Muzeum zostało uruchomione w 1937 roku i chyba od tamtego czasu nic tu się nie zmieniło. Przed wejściem do gmachu oczywiście stoi pomnik Stalina, a gdyby komuś było mało tego bohatera Związku Radzieckiego, bez obaw, to dopiero początek.

Opłaty i godziny otwarcia

Za bilet do muzeum zapłacicie 10 GEL, a za zobaczenie wagonu-solanki, którą podróżował Stalin trzeba dopłacić 5 GEL.

Obiekt czynny jest codziennie od 10 do 18, natomiast poza sezonem (od 1 listopada do 1 kwietnia) zwiedzać muzeum można w godzinach od 10 do 17.

Zwiedzanie Muzeum Stalina

Po zakupie biletów zostaniecie skierowani na pierwsze piętro gdzie na schodach wyłożonych czerwonym dywanem powita Was pomnik Stalina. W środku znajdziecie przede wszystkim zdjęcia “Wielkiego Wodza” - niestety w większości opisane po gruzińsku lub rosyjsku.  Cała ekspozycja podzielona jest na kilka sal tematycznych. W każdej z nich znajdziecie zdjęcia, dokumenty, obrazy, podarunki od innych władców, tkane dywany przedstawiające Stalina w młodości, Stalina w kwiecie wieku, Stalina samego, Stalina z Leninem, Stalina rodziców, Stalina wielkiego przywódcę - wszędzie hołd ku czci wielkiego mieszkańca Gori.

Nie znajdziecie tutaj jednak całej prawdy historycznej. Nie ma żadnych informacjach o tym, ile ludzi zginęło za rządów Stalina, nic o jego wojennych zbrodniach, obozach przymusowej pracy, Wielkim Głodzie na Ukrainie. Znajdziecie jedynie małą komórkę pod schodami zaaranżowaną na biuro śledcze NKWD i celę.

Wagon Józefa Stalina

Przy budynku muzeum zwiedzić możecie dodatkowo wagon kolejowy - solankę, którym Stalin podróżował głównie z powodu obawy przed lataniem. Wagon podarowano muzeum w 1985 roku i od razu został udostępniony do zwiedzania. Pierwotnie służył jako roboczy wagon dla ministra władz carskich, a w czasie rewolucji dostosowano go do potrzeb Stalina. Wagon został opancerzony oraz wyposażony w kuloodporne szyby przez co jego masa wzrosła aż do 83 ton.

Dom Józefa Stalina

Przed Muzeum zobaczyć jeszcze możecie dom mieszkalny, w którym urodził się Stalin i spędził pierwsze lata swojego życia. Małą chatkę przykryto potężną konstrukcją, która nadaje jej charakter muzeum. Wiele osób zwiedzających nie wie, że można zajrzeć do środka. Wystarczy poprosić kogoś z obsługi, aby otworzyli drzwi do chatki.

Nocleg w Gori

Nocleg w Gori był jednym z najlepiej przez nas wspominanym noclegiem, a to dzięki gospodyni - Pani Tamar. Wszystkie informacje o cenach i udogodnieniach opisaliśmy w poście Gruzja - informacje praktyczne.

W Gori, oprócz muzeum Stalina, nie ma za wiele do zobaczenia. Dlatego my resztę dnia poświęciliśmy na odpoczynek w ogrodzie Pani Tamar.

Jeżeli chcecie napić się dobrego i taniego wina to polecamy zajrzeć w okolice dworca kolejowego. Tam znajdziecie wino nalewane z beczki/kija w cenie 3 GEL za 1L . Dodatkowo zaraz obok można kupić świeżo pieczony chleb puri za 0,90 GEL. Nam tak smakował, że musieliśmy się wrócić po kolejny, bo pierwszy szybko znikł.

Miasteczko Stepancminda - przez wielu nazywane Kazbegi - to był kolejny punkt naszej podróży po Gruzji. Nazwa miasta pochodzi od nazwiska gruzińskiego mnicha  św. Szczepana (Saint Stephan), który zbudował w tych rejonach erem służący do poboru opłat za przejazd przez góry (dzisiaj droga nazywana jest Gruzińską Drogą Wojenną). Podczas okupacji sowieckiej w 1925 roku nazwę zmieniono na Kazbegi, natomiast w 2006 roku powrócono do pierwotnej nazwy.

Do Stepancmindy dojechaliśmy z Tbilisi prywatną marszrutką co dokładnie opisaliśmy w poście Gruzja - informacje praktyczne. Przejazd Gruzińską Drogą Wojenną na długo zostanie nam w pamięci ze względu na liczne zakręty oraz odważny styl jazdy kierowców.

W mieście Stepancminda działa wiele pokoi gościnnych, a przy głównym placu otwartych jest kilka sklepów i restauracji. Sama miejscowość - tak szczerze mówiąc - jest paskudna. Przepiękne, ośnieżone szczyty gór na tle brzydkich, postsowieckich budynków zupełnie do siebie nie pasują. Ale jest tu coś co przyciąga wielu turystów - Cerkiew Świętej Trójcy (Cminda Sameba). Jest to jedna z największych i najpiękniejszych atrakcji Gruzji. Świątynia położona jest na wzgórzu, na wysokości 2170 m n.p.m. Została zbudowana wśród gór Kaukazu w XIV wieku.

Trekking do klasztoru

Na wędrówkę do klasztoru warto przeznaczyć co najmniej 1,5 godziny w jedną stronę. Oczywiście można również skorzystać z usług lokalnych kierowców, którzy zawiozą Was autem pod samą cerkiew, ale uważam, że nie warto rezygnować z trekkingu i widoków po drodze.

W nocy, przed planowaną naszą wyprawą do Świątyni Cminda Sameba, pogoda się popsuła i spadł deszcz. Postanowiliśmy więc wstać wcześnie rano, żeby zdążyć dojść do klasztoru przed następnymi opadami. To była bardzo dobra decyzja. Warto sprawdzić wcześniej prognozę pogody - w górach pogoda potrafi mocno zaskoczyć, a temperatura jest dużo niższa niż na przykład w stolicy Gruzji.

Wyruszyliśmy gdy całe miasteczko jeszcze spało, a słońce leniwie wyłaniało się zza gór. Najpierw skierowaliśmy się na most na rzece Terek. Po jego przejściu skręciliśmy w lewo i szliśmy betonową drogą, która powoli wspinała się do góry. Po chwili pojawiły się pierwsze zabudowania wioski Gergeti. Na pierwszy rzut oka widać tutaj duże ubóstwo. Kamienne domostwa dosłownie rozsypywały się, a po drodze mijaliśmy wyłącznie ludzi starszych. Młodzi stąd zapewne wyjechali w poszukiwaniu lepszego życia w innych częściach Gruzji. Z powodu wcześniejszych opadów wybraliśmy na trekking drogę asfaltową, która jest wykorzystywana przez samochody wożące turystów do klasztoru. Kierując się na lewo znajdziecie nieutwardzoną trasę, która zdecydowanie jest przyjemniejsza, gdy wybierzecie się na trekking w późniejszych godzinach, kiedy to ruch samochodowy jest nasilony. My po drodze nie minęliśmy zbyt wiele pojazdów, wszyscy wtedy chyba jeszcze spali. Drogę asfaltową oraz pieszy szlak turystyczny znajdziecie na mapie w poście Gruzja - informacje praktyczne.

Z każdym pokonanym przez nas metrem, za plecami roztacza się coraz piękniejszy widok na miasteczko Stepancminda oraz otaczające góry. Trasa na początku wydawała się łatwa, ale po pewnym czasie czuć było znaczne nachylenie drogi. Trekking umilały nam dwa napotkane psy, które przyłączyły się do nas w wiosce Gergeti. Psi przewodnicy odłączyli się od nas dopiero przy klasztorze.

Droga zajęła nam około 1,5 godziny. Warto było wstać o tak wczesnej porze i zobaczyć świątynie Cmindę Samebę oświetloną porannym słońcem. Przepiękny widok! W środku jeszcze nie było zbyt wielu turystów, pierwsze samochody dopiero parkowały na parkingu. Nasze zdjęcia nawet w połowie nie odzwierciedlają piękna tego miejsca.

Na drogę powrotną również wybraliśmy drogę asfaltową, ale ruch samochodowy był znacznie większy. Pogoda powoli zaczęła się załamywać i większość trasy powrotnej szliśmy w gęstej mgle. Na szczęście nie padało. Zejście na dół zajęło nam około godzinę.

Zmęczeni po trekkingu poszliśmy coś zjeść w Sharona’s Bar Cafe w Stepancmindzie. Na wejściu powitał nas kelner Gruzin, który bardzo dobrze mówił po polsku. Jedzenie zostało podane bardzo szybko i oczywiście było smaczne. Ceny są trochę wyższe, ze względu na lokalizację i ilość turystów, która odwiedza klasztor Cminda Sameba.

Trekking do klasztoru Cminda Sameba był naszym pierwszym w Gruzji. Wcześniej zwiedzane przez nas Kutaisi czy Tbilisi nie zrobiło na nas takiego wrażenia jak ta położona na wzgórzu świątynia. W tym dniu dopiero odkryliśmy piękno tego kraju, którym inni się zachwycają. Pod klasztorem zobaczyliśmy kilka rozbitych namiotów. To podsunęło nam pewien pomysł - żeby wrócić tutaj i obudzić się z takim pięknym widokiem popijając kawę z tygielka w namiocie.  

Nasz wyjazd nad jezioro Como był krótki, ale bardzo intensywny i pełen niespodzianek. Przed wyjazdem zrobiliśmy sobie mały plan podróży, ale jak to bywa w tak pięknych miejscach - plan się całkowicie zmienił.

Lago di Como

Jezioro Como znajduje się w Lombardii i jest trzecim co do wielkości jeziorem we Włoszech oraz jednym z najgłębszych jezior w Europie - miejscami ma nawet do 400 m głębokości. Kształt jeziora na mapie przypomina odwróconą literę Y. Como ma 3 części: Ramo di Como, Lago di Lecco, Ramo di Colico.

Lago di Como to bez wątpienia jedno z najpiękniej położonych jezior we Włoszech. Czysta, srebrzysta woda z każdej strony otoczona jest górami, które zapierają dech w piersiach. Jezioro Como to wymarzone miejsce na spędzenie krótkiego weekendu.  Romantyczne i kolorowe miasteczka przyciągają wielu turystów podróżujących po Włoszech. Choć o jednym musicie wiedzieć - jezioro Como do najtańszych miejsc nie należy, to może okazać się dużo droższa wycieczka, niż podróż w inne rejony Włoch.

Nasze zauroczenie tym miejscem z pewnością odzwierciedlają piękne widoki na zdjęciach. Zwiedziliśmy kilka urokliwych miasteczek nad jeziorem Como, które opiszemy i pokażemy co warto zobaczyć.

Dzień 1.
Lądowanie w Bergamo

Jezioro Como położone jest dość blisko Mediolanu oraz Bergamo. My zdecydowaliśmy się na lot do Bergamo z Poznania. Koszty biletów są naprawdę niskie - zapłaciliśmy 144 zł na osobę w obie strony.

Na tą wycieczkę wybraliśmy się w czwórkę. Lądowanie w Bergamo mieliśmy przed północą w związku z czym nocleg zabookowaliśmy blisko lotniska, aby nie mieć problemów z dojazdem do apartamentu. Dotarcie do mieszkania zajęło nam ok. 30 min spacerkiem. Niestety trasa nie była zbyt urokliwa. Połowę drogi szliśmy pomiędzy jakimiś halami i magazynami, ale nie czuliśmy, że jest niebezpiecznie. Klucze do mieszkania schowane były w skrzynce na listy. Od właściciela dostaliśmy kod, który umożliwił nam jej otwarcie. Polecam takie rzeczy wcześniej zapisać! Miałam mały problem z internetem przez co nie mogłam pobrać kodu. Na szczęście szybko ten problem rozwiązaliśmy.

Nocleg zarezerwowaliśmy przez Airbnb i zapłaciliśmy 454,32 zł (za cztery osoby). Mieszkanko było naprawdę bardzo fajnie urządzone, a jego położenie umożliwiło nam z rana szybko przemieścić się dalej.

Dzień 2.
Zwiedzanie Bergamo, przejazd nad jezioro Como: zwiedzanie Varenny i Bellagio

Z samego rana wróciliśmy pieszo na lotnisko, ponieważ stamtąd odjeżdża autobus miejski nr 1 do centrum Bergamo. Kursuje on co 20 min, a bilety można kupić zaraz obok przystanku w biletomacie. Koszt przejazdu do centrum miasta to 2,30 €, a bilet jest ważny 90 minut od skasowania.

Gdy planowaliśmy naszą wycieczkę nad jezioro Como, Bergamo traktowaliśmy tylko jako punkt do odhaczenia na liście. Ku naszemu zaskoczeniu miasto okazało się przepiękne, a kilka godzin, które przeznaczyliśmy na jego zobaczenie – zdecydowanie uznaliśmy za niewystarczające.

Bergamo podzielone jest na dwie części. Città Alta (Górne Miasto) - historyczna część miasta - położone jest na wzgórzu i otoczone murem. Można się tam dostać kolejką linową albo wejść pieszo. Natomiast Città Bassa (Dolne Miasto) to nowoczesna, tętniąca życiem część Bergamo, pełna ruchliwych ulic, nowoczesnych sklepów i butików.

Zwiedzanie Bergamo rozpoczęliśmy od kawy i croissantów w przeuroczej kawiarni Caffè del Tasso powstałej w 1476 roku na placu Piazza Vecchia. Na placu znajduje się fontanna Contarini z 1780 r. oraz Torre Civica czyli wieża miejska z XI-XII wieku. Wejście na wieże to koszt ok. 3-5 euro.

Następnie udaliśmy się na plac Piazza del Duomo, przy którym stoi katedra św. Aleksandra (Cattedrale di Bergamo e Battistero) oraz Capella Colleoni. Katedra w XIX wieku przeszła gruntowną przebudowę. Na szczycie umieszczono statuę św. Aleksandra - patrona miasta. Z zewnątrz i w środku wygląda ona skromniej od innych budynków stojących na placu, jednak wyczuć w niej można dostojność. Kaplica Colleoni to jeden z najbardziej charakterystycznych budynków w Bergamo. Prezentuje się ona niezwykle pięknie, ozdobiona jest bogatymi dekoracjami. Capella Colleoni przylega do Bazyliki Santa Maria Maggiore, które pochodzi z 1137 r.  Wchodzi się do niej przez Portal Czerwonych Lwów. Bazylika z zewnątrz prezentuje styl romański, natomiast wnętrze jest barokowe. W środku przepełniona jest kolorowymi freskami, zdobionymi sklepieniami, dużą ilością złota i rzeźb. Naprawdę warto zajrzeć do środka, ponieważ wizyta w niej pozostaje na długo w pamięci.

Przy placu można zobaczyć także Baptysterium zbudowane w 1340 roku. Jest to mały, ośmioboczny budynek z kolumnami z czerwonego marmuru z Werony.

Bergamo zauroczyło nas swoją architekturą i pięknymi uliczkami. Na pewno tu jeszcze wrócimy, aby zobaczyć drugą część miasta. Głównym punktem naszego wyjazdu jednak było jezioro Como, a dokładniej miasteczko Varenna, dlatego już około południa udaliśmy się na dworzec kolejowy. Niestety, nie ma bezpośredniego połączenia z Bergamo do Varenny. Wsiedliśmy w pociąg jadący do Lecco, a tam przesiedliśmy się w kolejny pociąg udający się na północ. Wysiedliśmy na stacji Varenna-Esino. Cała podróż zajęła nam 1 godzinę 15 minut i kosztowała 5,50 Euro od osoby. Pamiętajcie, aby przed wyjściem na peron skasować bilet, w służącym do tego kasowniku. I nie przestraszcie się w Bergamo, że nie ma Waszego pociągu (tak jak my). Pociąg znajdziecie kawałek dalej - trzeba iść wzdłuż peronu i na pewno pociąg już będzie na Was czekać.

W pociągu do Varenny warto jest usiąść od strony jeziora (po lewo), aby mieć okazję do podziwiania przepięknych widoków z okna.

Varenna

Varenna to klimatyczne, niewielkie miasteczko i chyba jedno z najpiękniejszych nad jeziorem Como. Jego urok przyciąga wielu turystów, przez co spacerowanie po wąskich uliczkach może być dość uciążliwe. Znaleźć tutaj można mnóstwo romantycznych zakątków oraz klimatycznych restauracji z pięknym widokiem na jezioro i góry. Warto udać się na “ścieżkę miłości” - Riva Grande, biegnącą wzdłuż jeziora. Niestety podczas naszego pobytu było tylu turystów, że spacer po tej ścieżce nie należał do przyjemnych, a na pewno nie do romantycznych. W Varennie znajdziecie małą przystań, wiele pięknych willi oraz pełno urokliwych uliczek. Warto się tutaj zgubić.

Na koniec dnia udaliśmy się do portu, skąd popłynęliśmy łodzią do Bellagio, gdzie mieliśmy swój nocleg. Apartament niestety (albo i stety) nie znajdował się w centrum Bellagio. Mieliśmy do niego około 40 minut spacerkiem (od portu) lub mogliśmy wybrać autobus. Za pierwszym razem wybraliśmy spacer. Na początku spacer był bardzo przyjemny - po chodniku obok drogi. Później chodnik zmienił się na pobocze. A na samym końcu gdy droga była pełna zawijasów - szliśmy już samą drogą. Trochę byliśmy tym przerażeni, ponieważ kierowcy jeździli ze znaczną prędkością, a przez zakręty nie było za wiele widać. Jednak warto było wybrać ten apartament! Widok z balkonu wynagrodził nam trudy dotarcia do niego. Zobaczcie sami na te zdjęcia. Można się zakochać w widoku z okna.

Ten nocleg również zarezerwowaliśmy przez Airbnb. Za dwie noce zapłaciliśmy 839,48 zł. Była nas czwórka, a w tym apartamencie spokojnie może przenocować 6 osób.

Dzień 3.
Zwiedzanie Bellagio, Lenno i Como

Nasz 3. dzień zaczęliśmy od kawy na tarasie i wschodu Słońca, a raczej próby jego zobaczenia. Sprawdziliśmy wcześniej godzinę, o której Słońce wstaje w Bellagio (7 rano), ale ze względu, że było za górami to nawet o 8:00 nie zobaczyliśmy wyłaniającego się Słońca. Widok z tarasu i pyszna kawa z ekspresu wynagrodziło nam wszystko. Gdyby nie napięty plan zwiedzania i krótki czas naszego wyjazdu to na pewno siedzielibyśmy na tym tarasie do południa.

Tym razem na dojazd do centrum Bellagio wybraliśmy autobus. Bilety kupiliśmy w sklepie niedaleko przystanku.

Bellagio

Bellagio położone jest na trójkątnym cyplu pomiędzy odnogami jeziora. Jest to jedna z najsłynniejszych i najpiękniejszych miejscowości nad jeziorem Como. Odpływają stąd promy do każdego większego miasteczka nad Como, więc jest to bardzo dobra baza na zwiedzanie jeziora.

W Bellagio warto pospacerować wąskimi uliczkami, spróbować przepysznych włoskich lodów czy przejść się brzegiem jeziora od centrum do ogrodów Giardini di Villa Melzi. W miasteczku znajduje się klimatyczna Bazylika S.Giacomo oraz Kaplica S.Giorgio.

My zwiedziliśmy Bellagio spacerując. Byliśmy tam gdzie zaprowadziły nas nogi. Wybraliśmy się również na rejs motorówką. Koszt wynajęcia łódki na godzinę to 75 euro. Nie potrzebowaliśmy żadnych uprawnień, aby pływać po jeziorze. Przy wypożyczaniu Pan nam wszystko wyjaśnił, pokazał gdzie znajdują się dokumenty (na jeziorze może zdarzyć się kontrola) i wyruszyliśmy na zwiedzanie jeziora Como motorówką. Widoki ze środka jeziora są cudowne. Podpłynęliśmy pod Villa del Balbianello - czyli nasz następny punkt zwiedzania. Dobrze, że zobaczyliśmy tą willę chociaż z poziomu jeziorna. Nie było nam dane jej zobaczyć od środka, ale o tym opowiem później.

Lenno

Lenno to mała, urokliwa miejscowość, która jest znana przede wszystkim z Villi del Balbianello oraz jej ogrodów. Urok tego miejsca docenili twórcy Casino Royale oraz Gwiezdnych Wojen. James Bond odzyskiwał tutaj zdrowie po spotkaniu z Le Chiffre, natomiast w Ataku Klonów zobaczyć można willę w scenach rozgrywających się na planecie Naboo. Pochodząca z XVIII w. Villa del Balbianello na żywo robi jeszcze większe wrażenie niż na filmowych kadrach.

Do Lenno dopłynęliśmy promem z Bellagio. Gdy wysiedliśmy w Lenno ku naszemu zdziwieniu było bardzo mało turystów. Nasza pierwsza myśl to, że ta miejscowość nie jest tak popularna jak Bellagio czy Varenna. Ale powód był inny! Od razu udaliśmy się do Villi del Balbianello. Podekscytowani zaczęliśmy wchodzić pod małą górkę. Piękne widoki dookoła, a przed nami brama zamknięta na kłódkę. Ale dlaczego? To był poniedziałek. A willa jest zamknięta w poniedziałki i środy. Warto sprawdzić dni i godziny otwarcia przed planowaniem wycieczek. Ale nic straconego, będzie powód, żeby kiedyś tu wrócić.

Skoro nie udało nam się zwiedzić willi to postanowiliśmy pospacerować po tej miejscowości. Lenno pełne jest urokliwych, wąskich uliczek. Znaleźć można tutaj przepyszne lody przy Piazza Undici Febbraio - główny plac w Lenno. Na koniec naszej wycieczki udaliśmy się na obiad do restauracji Plinio z przepięknym widokiem na jezioro.

Zostało nam trochę z dnia, więc spontanicznie popłynęliśmy promem do miejscowości Como.

Como

Miasteczko Como jest największą i najbardziej znaną miejscowością nad jeziorem Como. Urodził się tutaj sławny fizyk Alessandro Volta - wynalazca prototypu baterii. W Como warto przespacerować się po zabytkowym centrum, zobaczyć gotycką katedrę znajdującą się na Piazza del Duomo oraz romańską Bazylikę św. Fidelisa na Piazza S.Fedele.

Nasze zwiedzanie miejscowości Como rozpoczęliśmy od kolejki Funicolare Como-Brunate. Bilet w obie strony kosztuje 6 euro, a sam wjazd trwa niecałe 10 minut. Po wjeździe na górę warto - zgodnie z drogowskazami - udać się na punkt widokowy. Panorama Como zapiera dech w piersi. Następnie obraliśmy kierunek do latarni Faro Voltiano. Drogowskaz wskazywał tylko 1300 metrów drogi (33 minuty). Stwierdziliśmy co to dla nas - pikuś! Otóż nie. Do latarni prowadzi dość stroma droga i do pokonania jest 143 nierównych schodów. Droga nie należy do najprzyjemniejszych, ale widok z góry zrekompensował nam cały trud dotarcia tutaj. Latarnia znajduje się na wysokości 909 metrów n.p.m., jest wysoka na 29 metrów i powstała w 1927 roku z okazji 100-lecia urodzin Allessandro Volty. Koszt wejścia to 2 euro dla osoby dorosłej, a dla dzieci do 18. roku życia 1 euro.

Po powrocie kolejką Funicolare na dół udaliśmy się na spacer po starówce. Klimatyczne kolorowe kamienice, wąskie uliczki nadają temu miejscu wyjątkowy urok. Można tutaj zjeść przepyszną pizzę sprzedawaną na kawałki. Późnym wieczorem skierowaliśmy się na dworzec autobusowy. Warto sprawdzić wcześniej godziny odjazdów autobusów. My mieliśmy szczęście i złapaliśmy przedostatni autobus do Bellagio. Trafiliśmy na bardzo zabawnego i uprzejmego kierowcę autobusu. Całą drogę śpiewał sobie pod nosem i bujał się w rytm muzyki. W autobusie usłyszeliśmy nasze pierwsze w tym roku Last Christmas, a to był dopiero wrzesień. Z uwagi na położenie naszego noclegu nie chcieliśmy jechać autobusem do samego centrum Bellagio, żeby nie iść jeszcze 40 minut ruchliwą drogą. Nasz miły kierowca zatrzymał nam się po drodze w miejscu, które wskazałam na mapie. Dzięki temu do naszego apartamentu mieliśmy krótszą drogę do pokonania przez spokojną zabudowę domków jednorodzinnych. Wracając po zmroku odkryliśmy kolejną, cudowną zaletę lokalizacji noclegu - przepięknie grające cykady. Dzień zakończyliśmy oczywiście na tarasie. Widok na rozświetlone jezioro Como nocą zniewalający.

Dzień 4.
Zwiedzanie Lecco

Ostatni dzień, a raczej kilka godzin (samolot mieliśmy o 14:00) spędziliśmy w miejscowości Lecco. Dojechaliśmy tutaj autobusem z przystanku zaraz obok naszego noclegu.

Lecco

Lecco to tętniące życiem małe miasteczko. Głównym zabytkiem jest stumetrowa wieża kościoła św. Mikołaja, która jest widoczna praktycznie przez cały czas podczas spaceru wzdłuż jeziora czy też spacerując uliczkami miasta.

Jezioro Como to miejsce, które warto odwiedzić chociaż raz w życiu. Ten region jest wyjątkowo piękny. Warto zobaczyć te kolorowe miasteczka, zwiedzić wille, które znamy z filmów, zjeść włoskie dania na tarasie z widokiem na jezioro lub po prostu zgubić się w wąskich uliczkach.

Bilety lotnicze do Bergamo czy Mediolanu są bardzo tanie, a z tych miast już tylko godzinka drogi pociągi nad jezioro Como. W poszukiwaniu fajnego noclegu warto zajrzeć na Airbnb lub po prostu skorzystać z miejsc, które my już sprawdziliśmy. Jedźcie tam i sami się przekonajcie jak jest pięknie!

Nam ten wyjazd na zawsze pozostanie w pamięci.

Stolica Gruzji to kolejny punkt naszego wyjazdu, w którym można się zakochać. Tbilisi to miasto kontrastów. Bogate i nowoczesne budynki przeplatają się ze starymi cerkwiami, kopułowymi łaźniami, ręcznie rzeźbionymi balkonami oraz rozpadającymi się sowieckimi budynkami. Tętniące życiem miasto pełne jest cudownej architektury, katedr, ukrytych kawiarni oraz zapachów pysznej, gruzińskiej kuchni.
Atrakcji w Tbilisi jest tak dużo, że potrzebowalibyśmy kilku dni, żeby zwiedzić je wszystkie. Niestety, mieliśmy tylko jeden dzień, dlatego wybraliśmy miejsca najważniejsze i najpiękniejsze. Dokładną lokalizację tych miejsc znajdziecie na mapie w poście Gruzja - informacje praktyczne.

Pchli targ przy Suchym moście

Pchli targ to raj dla poszukiwaczy starych, zabytkowych drobiazgów. Można tutaj kupić gruzińskie pamiątki, kolorową porcelanę, biżuterię czy ręcznie malowane obrazy. Miłośnicy historii znajdą na targu rzeczy z czasów II Wojny Światowej, takie jak: medale, monety, a także przedmioty z czasów Związku Radzieckiego. Przechodząc między małymi stoiskami, czuć historię. Na Pchli targ najlepiej zajrzeć w weekend, kiedy jest najwięcej sprzedawców, a w związku z tym można znaleźć najlepsze perełki.

Wieża zegarowa teatru Marionetek

Na samym końcu ulicy Shavteli znajduje się wieża zegarowa teatru Marionetek. Wykonana przez Rezo Gabriadze, mistrza marionetek, mocno pochylona wieża wygląda jakby była zbudowana z niepasujących do siebie klocków. Co godzinę, z górnych drzwi wychodzi anioł i uderza w dzwon. Z kolei dwa razy dziennie, o 12:00 i 19:00 drzwi wieży otwierają się i rozpoczyna się mini teatr lalek przedstawiający “Cykl życia”.

Cerkiew Anczischati

Cerkiew Anczischati to najstarsza świątynia w Tbilisi. Powstanie jej datowane jest na VI wiek. Nazwa Anczischati pochodzi od ikony przywiezionej do cerkwi w XVII wieku z katedry Anczi, która została podbita przez Turcję. Aby zwiedzać świątynie kobiety koniecznie muszą zakryć głowę oraz nogi. Również mężczyźni w krótkich szortach mogą mieć problem z wejściem do środka.

Most Pokoju

Most Pokoju nad rzeką Kurą został zaprojektowany przez Włocha Michelego de Lucchiego. Konstrukcję wykonano we Włoszech i przywieziono do Gruzji ciężarówkami. Nowoczesny kształt, według zamysłu projektanta, miał przypominać morskie zwierzę. Mieszkańcy i turyści żartobliwie nazywają most “podpaską”. Aktualnie jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w Tbilisi. Most pokoju najlepiej zobaczyć po zmroku, ponieważ jest podświetlany przez ponad 1200 diod.

Katedra Sioni

Katedra Sioni jest najważniejszą katedrą Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego. Powstanie jej datuje się pomiędzy 570, a 620 rokiem. Budynek był wielokrotnie niszczony, a jego obecna konstrukcja pochodzi z przełomu XI i XII wieku. W katedrze przechowywane jest najbardziej cenna relikwia gruzińskiego Kościoła, czyli krzyż świętej Nino.

Świątynia Metechi

Świątynia Metechi to jeden z najstarszych zabytków Gruzji. Obecny kościół jest pozostałością sporego kompleksu pałacowego, który istniał tutaj przynajmniej od czasów królowej Tamar. Przed świątynią Metechi na skraju tarasu stoi konny posąg króla Wachtanga Gorgasali, założyciela miasta. Spod murów kościoła można podziwiać malowniczy widok na twierdzę Narikala, która znajduje się tuż za rzeką.

Rike Park - początek kolejki linowej

Położony na lewym brzegu rzeki Kura, Rike Park to bardzo charakterystyczny punkt na mapie Tbilisi. Znajduje się w nim bardzo ciekawa metalowa rzeźba wielkiego drzewa. Park jest łatwy do znalezienia - jego główne wejście znajduje się bezpośrednio przy Moście Pokoju. W Rike Park znajduje się początek kolejki linowej, która zabierze Was za symboliczne 1 GEL na wzgórze do twierdzy Narikala. Wjazd kolejką możliwy jest tylko przy użyciu karty “Metromoney”, o której napisałam poniżej w części poświęconej omawianiu komunikacji w Tbilisi. Widok z kolejki linowej jest cudowny, całe miasto widać jak na dłoni.

Kartwlis Deda - Matka Gruzja

Na samych szczycie wzgórza Mtacminda, zaraz po wyjściu z kolejki, Waszym oczom ukaże się potężny pomnik Kartwlis Deda - Matki Gruzinów. Dwudziesto metrowy posąg skierowany w stronę miasta pilnuje jego mieszkańców. W lewej ręce trzyma puchar wina, którym wita przybywających przyjaciół. W prawej dłoni ściska miecz, którym broni miasta przed wrogami. Kartwlis Deda powstała w 1958 roku z okazji jubileuszu 1500-lecia Tbilisi. Autorem jest gruziński rzeźbiarz Elgudża Amaszukeli.

Twierdza Narikala

Niedaleko posągu Matki Gruzji znajduje się Twierdza Narikala. Sylwetkę świątyni, na szczycie klifu omywanego przez rzekę Kurę, można znaleźć na niejednej pocztówce. Jest ona jednym z najważniejszych symboli Tbilisi. Nazwa (podobno) wywodzi się od okrzyku władcy po wygranej bitwie. Z tarasu twierdzy rozpościera się widok na całą starówkę Tbilisi.

Łaźnie siarkowe

Na najstarszej dzielnicy Tbilisi - Abanotubani - znajdują się łaźnie siarkowe. Okrągłe, ceglane kopuły widoczne pomiędzy zabudowaniami to dachy łaźni, która znajduje się poniżej poziomu ulicy. Temperatura wody w środku wynosi od 32 do 46 stopni. Samych łaźni jest co najmniej kilkanaście, ale największą popularnością cieszą się prywatne łaźnie Royal Baths oraz publiczna Łaźnia numer 5. Cena za publiczną łaźnię to ok. 2-3 GEL od osoby, natomiast w prywatnych łaźniach zapłacicie dużo więcej - 30-40 GEL za godzinę.

Sobór Trójcy Świętej

Sobór Trójcy Świętej położony na wzgórzu św. Eliasza jest największą świątynią Gruzji. Katedra jest nowym budynkiem - powstała w latach 1995-2004. Od podstawy do szczytu kościół mierzy 105,5 metra. Z zewnątrz zachwyca swoim pięknem, a wewnątrz ma jeszcze surowe, kamienne ściany, które w przyszłości mają zostać pokryte freskami. Otoczenie Soboru Trójcy Świętej zostało zaplanowane co do najmniejszego szczegółu - znajdują się tam liczne fontanny, stawy i zielone alejki.

Komunikacja w Tbilisi

Większość form komunikacji miejskiej w Tbilisi obsługiwana jest jedną kartą “Metromoney”. Zakupicie ją na stacji metra albo przy kolejce linowej za 2 GEL. Na koniec pobytu w Tbilisi kartę można zwrócić w kasach i odzyskać pieniądze. Trzeba okazać paszport oraz dowód zakupu (paragon).
Metro w Tbilisi ma 52 lata i składa się z 2 linii: Akhmeteli-Varketili Line oraz Saburtalo Line.

Akhmeteli-Varketili Line: Teatr Akhmeteli - Sarajiszwili - Guramiszwili - Ghrmaghele - Didube - Gotsiridze - Nadzaladewi - Plac Stacyjny I - Marjaniszwili - Rustaveli - Plac Wolności - Avlabari - 300 Aragveli - Isani - Samgori - Varketili

Saburtalo Line: Station Square II - Tsereteli - Politechnika - Uniwersytet Medyczny - Delisi - Vazha-Pshavela - Uniwersytet Państwowy.

Linie metra przecinają się na stacji "Station Square" - przy głównym dworcu kolejowym. Metro kursuje między 6:00 a 1:00, co kilka minut. Pojedynczy przejazd metrem kosztuje 50 tetri - bez względu na ilość stacji.

Jedzenie w Tbilisi

Na obiad w stolicy Gruzji udaliśmy się do niepozornie wyglądającej restauracji Dukhani Bar. Na pierwszy rzut oka, knajpa nie zachęcała do pozostania w niej, ale byliśmy tak głodni, że nie mieliśmy siły szukać czegoś innego. I dobrze, że zostaliśmy! Jedzenie okazało się przepyszne oraz tanie. Mogliśmy liczyć na pomoc pani kelnerki przy wyborze dań, a przede wszystkim przy wyborze smakowej chachy.

Tbilisi skrywa wiele skarbów i ciekawych miejsc. Niestety jeden dzień jest niewystarczający dla odkrycia wszystkich zakamarków tego pięknego miasta. Jeśli planujecie podróż do stolicy Gruzji koniecznie zarezerwujcie tutaj więcej czasu. My na pewno tam jeszcze wrócimy, aby wykąpać się w łaźniach parowych, przejechać się kolejką linową na wzgórze Mtacminda czy po prostu zgubić się wśród licznych uliczek starego Tbilisi.

Od tego miasta rozpoczęliśmy swoją podróż po Gruzji. Większośc samolotów z Polski właśnie tutaj ląduje na niewielkim lotnisku (informacje o lotnisku znajdziecie w poście: Gruzja - informacje praktyczne). Właśnie dlatego Kutaisi traktowane jest głównie jako przystanek podróży, konieczny ze względu na położenie lotniska. Tego miasta raczej nie zobaczymy na listach must see miejsc, które koniecznie trzeba odwiedzić będąc w Gruzji. Nie ma potrzeby pozostawania w tym miejscu dłużej niż jeden dzień. Natomiast warto znaleźć kilka godzin na spacer po centrum miasta, odwiedzić kilka zabytków oraz zwiedzić Jaskinie Prometeusza oddalone zaledwie 20 km od Kutaisi.

Historia miasta

Kutaisi to jedno z najstarszych miast na świecie. Położone jest nad rzeką Rioni w regionie Imeretia. Nazwa miasta pochodzi od słowa Kvataisi - kva oznacza kamień. Pierwsze informacje o mieście można znaleźć już w mitologii greckiej, w której Jazon i Argonauci  wybrali się statkiem Argo po złote runo do Kutaisi. Dzięki pomocy królewny Madei, córki króla Kolchidy, udało im się zdobyć ten cenny skarb.
W okresie złotego wieku (XI - XII wieku), zapoczątkowanego przez rządy Dawida IV Budowniczego, Kutaisi było centralnym miastem Zjednoczonego Królestwa Gruzińskiego. W tym okresie król Dawid zjednoczył Gruzję, przegonił najeźdźców oraz podbił okoliczne państwa. Jego spuściznę przejęła i rozbudowała jego prawnuczka Tamar.
Legendarna Tamar rządziła Gruzją od 1184 roku i była jedyną kobietą w historii kraju, która wstąpiła na tron. Na początku Gruzini byli przeciwko niej, wątpili czy sobie poradzi. Pod jej rządami Gruzja osiągnęła szczyt swojej potęgi ekonomicznej, militarnej i kulturalnej. Kraj poszerzył swoje granice aż na dzisiejsze tereny Turcji, Azerbejdżanu, a nawet południowej Rosji. Nie ma wątpliwości - okres rządów Tamar to czas największej potęgi Gruzji. Nigdy już później nie była takim mocarstwem zarówno pod względem militarnym, jak i ekonomicznym. Obecnie w każdym zakątku Gruzji można znaleźć pominiki Tamar, a w większości cerkwi wiszą jej portrety.

Zwiedzanie Kutaisi

Katedra Bagrati

Bagrati to najcenniejszy zabytek w Kutaisi z początku XI wieku. Zbudowano ją za panowania króla Bagrata III, od którego wzięła swoją nazwę. Jej oficjalna nazwa to Katedra Zaśnięcia Bogurodzicy. W 1692 roku Bagrati została spustoszona i wysadzona przez wojska Imperium Osmańskiego. Kilkadziesiąt lat później wskutek bombardowania Kutaisi przez wojska rosyjskie, zniszczone zostały okna i kolumny oraz rozsypała się kopuła katedralna. W 1952 roku rozpoczęły się prace konserwacyjno-rekonstrukcyjne, a w 1994 katedra Bagrati została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Gruzini za bardzo wzięli sobie do serca sobie odbudowę katedry co doprowadziło do naruszenia historycznej autentyczności obiektu wskutek czego Bagrati została usunięta z listy UNESCO.

Nam nie udało się zobaczyć Katedry Bagrati. Zostawiliśmy sobie to na dzień wyjazdu z Gruzji, ale sił nam nie starczyło. Przed odwiedzeniem tego miejsca trzeba pamiętać, że katedra jest pod wyznaniem prawosławnym, dlatego przed wejściem do środka należy się odpowiednio osłonić. Panie muszą mieć zakryte nogi - koniecznie spódnice (spodnie w większości miejsc nie są akceptowane) - zasłonięte ramiona i chustę na głowie. Natomiast panowie powinni mieć długie spodnie. Najczęściej gdzieś obok znajdują się kosze z ubraniami (chustami i spódnicami), którymi można się okryć na czas zwiedzania.

David Agmashenebeli Square

Pierwsze co się rzuca w oczy na placu to fontanna, nazywana fontanną Kolchidy, pełna pozłacanych figurek w kształcie koni, tygrysów, baranów i innych zwierząt. Pomiędzy nimi znajduje się tamada - mistrz ceremonii, który wita przybyłych gości winem. Na pierwszy rzut oka może fontanna wyglądać kiczowato, ale to dla Gruzinów ważne symbole. Figurki zwierząt to reprodukcje rzeźb znalezionych podczas wykopalisk na terenie całej Gruzji. Oryginały można podziwiać w Muzeum Narodowym w Tbilisi i w jego oddziale w Sighnaghi. Fontanna Kolchidy jest przypomnieniem, że mityczna Kolchida, do której wędrowali Jazon z Argonautami po złote runo, naprawdę istniała na gruzińskiej ziemi.

Przy placu Agmashenebeli znajdziemy jeszcze budynek teatru dramatycznego im. Lado Meskhishvili. Pierwsza sztuka pod tytułem “Rozwód” miała swoją premierę w 1861 roku. Przez to miejsce przewinęli się najsławniejsi gruzińscy aktorzy. Obiekt ten był kulturalnym centrum miasta, a od połowy XIX wieku wystawiano tutaj patriotyczne spektakle związane z oporem przeciwko okupacji Rosji. Obecnie teatr jest świetnie funkcjonującym ośrodkiem z bogatym zapleczem wspaniałych artystów.

Z praktycznych informacji - przy placu Agmashenebeli znajdują się dwa kantory, w których wymieniliśmy pieniądze pierwszego dnia.

Kolejka linowa

Kolejkę linową znajdziemy w parku rozrywki Besarioni Gabaszwili (przy ulicy Waża-Pszawela 1). Przerzucona przez rzekę Rioni stylowa kolejka pozwala zobaczyć panoramę Kutaisi. Mały dreszczyk emocji towarzyszył nam podczas wsiadania do starego wagonika. Koszt przejazdu w jedną stronę kosztuje 1 GEL. Natomiast park rozrywki jest nieco przestarzały, ale najmłodsi na pewno będą się tam świetnie bawić. Znaleźć tam można między innymi diabelski młyn, a nawet wieżę Eiffla.

Spacer po Kutaisi

W mieście nie znajdziemy zbyt wielu atrakcji i zabytków, ale warto po prostu się przejść i zajrzeć w jego zakamarki i małe uliczki. Spacery bez planu pozwalają poczuć ducha tego miasta. Można zajrzeć do starej dzielnicy Mcwane Kwawila, odwiedzić żydowską dzielnicę oraz synagogę znajdującą się tam.

Bazar

Bazar znajduje się kilka minut spacerem od głównego placu. Wejście na targowisko wskazuje fasada budynku ozdobiona wystającymi rzeźbami. To tutaj można poczuć prawdziwą atmosferę Kutaisi. Jest to niesamowite miejsce, które koniecznie trzeba odwiedzić. Zakupicie tutaj różnego rodzaju przedmioty,  przyprawy, świeże owoce i warzywa, regionalne sery, tradycyjne gruzińskie słodycze - churchkhela i tklapi oraz wino z domowych winnic. Churchkhela to nawleczone na nitkę orzechy (zazwyczaj włoskie) i oblane zagęszczonym sokiem z winogron lub karmelem. Natomiast tklapi to mus z owoców (żurawiny, winogrona, jabłek), wylany na płaską powierzchnię, rozwałkowany i zostawiony na słońcu przez tydzień. Gadatliwi sprzedawcy będą Was zachęcać do spróbowania ich specjałów, a wino czy czaczę skosztujecie z nakrętki od plastikowej butelki, w których są sprzedawane. Śmiało można się targować, zwłaszcza kiedy zamierzacie kupić większą ilość. Właśnie z tego targowiska przywieźliśmy najwięcej pamiątek: sól swańską, churchkhele, domowe wino i czaczę, a nawet skarpetki w chinkali.  

Gdzie zjeść w Kutaisi?

Spragnieni kuchni gruzińskiej, a zwłaszcza pierożków chinkali trafiliśmy do restauracji El Paso. Miejsce to znajduje się w samym centrum Kutaisi, naprzeciwko fontanny Kolchidy. Zjeść tutaj można pierożki z mięsem, serem, ziemniakami i grzybami. A dla bardzo głodnych w menu znajduje się chinkali XXL - Eldepo . Ceny są naprawdę przystępne - koszt jednego chinkali to 0,50 - 0,90 GEL.
W naszym noclegu Hostel Kutaisi by Kote polecali nam jeszcze inną restaurację z podobno równie pysznymi pierożkami: El Depo. Tam nie udało nam się zajrzeć i spróbować tego specjału.

Okolice Kutaisi

Kanion Okatse

Kanion znajduje się w dolinie rzeki Saciskwilo, w wiosce Zeda Gordi. Z Kutaisi do wejścia w wiosce Gordi są 42 kilometry. Przez kanion przechodzi się przymocowaną do skał platformą, która wisi nad olbrzymim wąwozem. Niesamowite widoki gwarantowane. Wejście kosztuje 17,25 GEL od osoby, a bilet dla dzieci 5,5 GEL. Jak wrócimy do Gruzji to na pewno pojedziemy zobaczyć ten kanion.

Jaskinia Prometeusza

Jaskinia Prometeusza znajduje się około 20 km od Kutaisi. Można tam dotrzeć marszrutką lub taksówką. My mieliśmy zapewniony transport z hostelu (50 GEL za 4 osoby). Jeżeli zdecydujecie się na podróż marszrutką to trzeba udać się na most czerwony i tam wsiąść do minibusa nr 30 (koszt ok. 1,5 GEL) w kierunku Ckaltubo. W Ckaltubo trzeba się przesiąść w marszrutkę nr 42 (koszt ok. 2,0 GEL) w kierunku Promete.

Jaskinia Prometeusza została odkryta w 1894 roku za sprawą naukowców z Uniwersytetu w Tbilisi, którzy na polecenie władz szukali teoretycznych schronień przed atakami nuklearnymi. W 2011 roku udostępniono ją turystom do zwiedzania. Zwiedzanie jaskini odbywa się zawsze z przewodnikiem. Bilet wstępu kosztuje 23 GEL. Nie ma zniżek dla studentów. Dodatkowo można kupić bilet na przepłynięcie się łódką - koszt 17,5 GEL. Nie korzystaliśmy z tej opcji - słyszeliśmy, że spływ łódką nie jest wart wydawania dodatkowych pieniędzy. Czas zwiedzania jaskini to ok. 1,5 godziny. Do przejścia mamy ok. 1400 m. W środku panuje naturalna temperatura 14°C, a procent tlenu jest o wiele wyższy niż w atmosferze, co stwarza idealne warunki do leczenia wielu chorób dróg oddechowych.

Jaskinia Prometeusza w środku zachwyca skalnymi formacjami, które od stuleci pęcznieją pod wpływem wody o centymetr na 100 lat. Stalaktyty, stalagmity, stalagnaty, skalne wodospady i podziemnie jeziora oczarowują zwiedzających. Kolorowe światła podkreślają to, co powstało tutaj przez miliony lat bez udziału człowieka. Spacerując po jaskini przechodzimy przez kolejne sale: Sale Kolchidy, Sale Madei, Sale Prometeusza. Pod koniec dochodzimy do głównej hali, która była pierwszą odkrytą – to tędy weszli pierwsi śmiałkowie. Pod koniec wycieczki dochodzimy do rozwidlenia. Jeśli nie mamy biletów na łódkę to zostaniemy skierowani do tunelu, na końcu którego znajduje się wyjście.  Natomiast, gdy wybierzemy łódkę to wypłyniemy poza jaskinię na mały pomost. Tam będzie czekał autobus, który zabierze wszystkich zwiedzających na parking przed główne wejście.

Nasz plan zwiedzania Gruzji był bardzo ambitny. Myślałam, że w połowie wyjazdu cały się posypie i nie uda nam się wszystkiego odhaczyć. Daliśmy radę odwiedzić wszystkie zaplanowane punkty, a nawet odkryliśmy kilka nowych, zaskakujących i niezwykłych miejsc. Teraz już wiemy, że tam wrócimy. Nie dla miast takich jak Kutaisi, Gori czy Batumi, ale dla gór. Przepięknych, zapierających dech w piersiach gór.

MAPA NASZEGO WYJAZDU

Gruzja to niesamowity kraj, a jego popularność z roku na rok stale rośnie. Coraz więcej turystów wybiera ten punkt na swoje wakacje i to nie tylko z Polski. My spotkaliśmy ludzi z Łotwy, Wielkiej Brytanii, Irlandii, a także Izraela. Tutaj każdy może znaleźć coś dla siebie. Dla kochających morze i leżenie na plaży czeka Batumi i pobliskie kurorty nad morzem Czarnym. Osoby preferujące aktywny wypoczynek znajdą wiele szlaków trekkingowych po dolinach, pobliskich górach oraz dla najbardziej wymagającą wspinaczkę aż na sam Kazbek. Miłośnicy jedzenia oraz dobrego wina na pewno nie wyjadą z Gruzji z pustymi brzuchami.

Niestety Gruzini nauczyli się już wykorzystywać turystyczną popularność swojego kraju. W wielu miejscach można spotkać nachalnych taksówkarzy, którzy znacznie zawyżają ceny przejazdów. Na bazarach przyda się umiejętność targowania, a noclegi lepiej zarezerwować z wyprzedzeniem, ponieważ te tańsze szybko znikają.

DOJAZD DO GRUZJI

Do Gruzji bezpośrednie loty znajdziemy z Warszawy do Tbilisi (LOT), albo z Gdańska, Katowic, Krakowa, Wrocławia, Warszawy lub Poznania do Kutaisi (Wizz Air). Latem ceny lotów są znacznie wyższe, ale Gruzję można zwiedzać tak naprawdę przez cały rok. Zimą niestety nie poleżymy na plaży w stroju kąpielowym, a do niektórych górskich miejscowości nie będzie można dojechać ze względu na śnieg.

My lecieliśmy do Gruzji w lipcu. Lot mieliśmy z Gdańska do Kutaisi, natomiast wróciliśmy do Warszawy. Dlaczego? Bo tak było taniej oraz chcieliśmy polecieć na 10 dni. Za bilety w dwie strony zapłaciliśmy 600 zł na osobę plus wzięliśmy jeden bagaż rejestrowany na parę (134 zł/20 kg). Lot z Gdańska do Kutaisi trwał 3 godziny 40 minut.

LOTNISKO W KUTAISI

PRZYLOT

Na lotnisku w Kutaisi przywitała nas noc. Strefa czasowa w Gruzji to plus 2 godziny do naszego czasu. Po odprawie celnej i odebraniu bagażu przechodzimy przez rozsuwane drzwi, gdzie po prawej stronie znajduje się punkt wymiany walut. Bez trudu wymienimy tutaj dolary lub euro na gruzińskie lari, a kurs nieznacznie jest gorszy niż w kantorze w mieście. Wymieniliśmy pieniądze tylko na pierwszy hotel oraz drobne wydatki, a resztę pieniędzy wymieniliśmy w centrum Kutaisi.

Ceny z lipca 2019:
Kurs na lotnisku: 1 Euro - 3,160 GEL
Kurs w centrum Kutaisi: 1 Euro - 3,195 GEL (z pokwitowaniem)
Kurs w centrum Kutaisi: 1 Euro - 3,205 GEL (bez pokwitowania)

Wychodząc z lotniska spotkamy całą grupę taksówkarzy polujących na turystów i namawiających do skorzystania z ich usług. My mieliśmy już transport - nasz nocleg gwarantował transfer z lotniska za darmo. Kierowca czekał na nas w hali przylotów, a na naszą prośbę zatrzymał się jeszcze w centrum miasta.

WYLOT

Wylatując z Kutaisi na lotnisku zastaliśmy chaos. Nikt nie wiedział co ma robić, gdzie stanąć, kiedy będzie odprawa. W pewnym momencie pracownicy lotniska zaczęli wskazywać podróżnym odpowiednią kolejkę, w której mają stanąć. Mimo to i tak kilka osób nie wiedziało co ma robić. Po ok. 30 minutach w końcu dostaliśmy się do stanowiska odprawy. Nasze bilety mieliśmy na telefonie - nie jest wymagane, aby wcześniej je wydrukować. Przy odprawie każdy z nas dostał żółtą karteczkę - kartę pokładową - bez której nie przepuścili by nas dalej. Przechodząc na strefę bezcłową okazało się, że jest gdzie wydać ostatnie lari. Dobrze, że nam kilka zostało. Za 2 GEL można kupić wodę, a za 3 GEL pysznego donuta.

NOCLEGI W GRUZJI

Wszystkie noclegi zarezerwowaliśmy przez booking z dwumiesięcznym przyprzedzeniem. Staraliśmy się znaleźć noclegi jak najtaniej oprócz hotelu w Batumi. Wszystkie miejsca podobały nam się mniej lub bardziej, ale na pewno do każdego byśmy chętnie wrócili.

Hostel Kutaisi by Kote

adres: Gorki Street 18, Kutaisi

Bardzo przyjemny hostel. Właściciel oraz jeden pracownik mówią po polsku. Chętnie pomogą w zaplanowaniu zwiedzania Kutaisi, opowiadają co można ciekawego zwiedzić w mieście. Nam zamówili transport do Jaskini Prometeusza za 50 GEL (4 osoby) w dwie strony, plus kierowca czekał na nas ok. 1,5 godziny. Hostel gwarantuje darmowy transfer z lotniska, oraz transport na lotnisko za 20 GEL (samochód do 4 pasażerów), a powyżej 4 osób - 5 GEL za osobę . W Hostelu Kutaisi by Kote można zamówić naprawdę sycące i dobre śniadanie za 10 GEL i/lub obiadokolację za 30 GEL. W recepcji jest możliwość zostawienia bagaży za darmo na czas zwiedzania miasta.

Mari Plaza

adres: 1 Chkondideli Street, Entrance 2, Floor 13, Apt. 64A, Tbilisi

Tego miejsca szukaliśmy z dobrą godzinę. Na początku myśleliśmy, że jest to hostel gdzie przed wejściem znajdziemy szyld z napisem Mari Plaza. Później okazało się, że jest to mieszkanie w wieżowcu na 13. piętrze wynajmowane dla turystów. Szukając tego noclegu każdy kogo prosiliśmy o pomoc, chętnie próbował zlokalizować nasz nocleg. A tak naprawdę wystarczyło zadzwonić do właściciela mieszkania (na numer gruziński) i 15 min później pojawił się bardzo sympatyczny Pan z córką o imieniu Mari, który zaprowadził nas do naszego apartamentu.

Tutaj zaskoczyła nas jedna rzecz -  chcąc wjechać windą do góry trzeba do małej skrzyneczki wrzucić monetę - 10 tetri. Na szczęście zjazd na dół jest darmowy. Od gospodarza dostaliśmy parę monet więc nie musieliśmy się martwić czy dostaniemy się do mieszkania :).

Z właścicielem udało nam się wynegocjować zostawienie bagaży (do godziny 16:00) za 20 GEL. Aby obniżyć cenę musieliśmy zaśpiewać polską piosenkę. Padło na “Szła dzieweczka” :). Opuszczając lokal na pożegnanie właściciel również nam zaśpiewał, a my stworzyliśmy dla niego chórek.

Mimo niedogodności związanych z szukaniem Mari Plaza - mieszkanie nam się bardzo podobało i było wygodne. Mieliśmy tylko 30 min spacerem do Placu Didube skąd odjeżdżają maszrutki.

Nino’s Guest House

adres: Vaja Pshavela 70, Stepancminda

Wchodząc do tego noclegu zobaczyliśmy tradycyjne, gruzińskie meble, mnóstwo książek i różnych drobiazgów na półkach. To miejsce traktowaliśmy tylko jako bazę wypadową w góry, więc za dużo czasu tam nie spędziliśmy. Lokalizacja obiektu jest świetna, a z okien widać piękne góry. Istnieje możliwość zamówienia śniadań z czego my nie korzystaliśmy. Obok domu jest piękny ogródek, w którym można odpocząć.

Tamar Guest House

adres: Guramishvili Street 18, Gori

To miejsce na długo zostanie nam w pamięci. Właścicielka - pani Tamar - cudowna i bardzo ciepła osoba. Przywitała nas jak mama w domu. Wchodząc do środka trzeba było nawet zdjąć buty. Przepiękny ogród ze stawem, w którym można byłoby siedzieć całymi dniami. Na prośbę właścicielka organizuje transport - my zamówiliśmy samochód do skalnego miasta Uplisciche za 10 GEL (za osobę). Na wieczór pani Tamar zrobiła dla nas kolację - pieczoną rybę z ryżem i różnymi dodatkami (zapiekany bakłażan był najlepszy!) - za 20 GEL na osobę. Przy stole usiedli wszyscy turyści śpiący w Tamar Guest House, dzięki czemu udało nam się nawiązać nowe znajomości i spędzić bardzo miło wieczór. U pani Tamar można również kupić wino własnej roboty za 20 GEL za butelkę, ale nam się udało znaleźć tańsze i lepsze wino przy dworcu kolejowym.

Guesthouse with Pine Trees

adres: Queen Tamari Street 12, Mestia

Ten nocleg wybraliśmy ze względu na możliwość wynajęcia kierowcy (właściciela hostelu) do Ushguli - samotnej i niedostępnej wioski u podnóża najwyższego szczytu Gruzji. Niestety zawiedliśmy się. Właściciel Wako chyba wyczuł, że może na nas więcej zarobić. Dzień wcześniej umawiał się z nami na konkretną cenę i czas jaki będzie na nas czekał (przejazd w dwie strony i oczekiwanie przez 5h miał kosztować 40 GEL za osobę czyli 160 GEL za naszą czwórkę). Rano przy odjeździe okazało się, że kierowca zmienił zdanie. Stwierdził, że zawiezie nas za 50 GEL na osobę i za dodatkowe 100 GEL (na wszystkich), aż pod sam lodowiec i poczeka tylko 2 godziny. My mieliśmy w planach spędzić trochę czasu w Ushguli i zrobić trekking z samego miasteczka, aż pod sam lodowiec, czyli ok. 16 km w dwie strony (4-5h trekkingu). Na szczęście mieliśmy alternatywę. Nasz kierowca maszrutki Koga, który nas przywiózł do Mestii również jechał do Ushguli i to za 35 GEL na osobę (z 5 godzinnym oczekiwaniem). Dlatego warto poznać wcześniej ceny i nie dać się oszukać przez cwanych Gruzinów.

Nr whatsapp do Koga: 598771846

Jeżeli chodzi o sam nocleg to było to bardzo przytulne miejsce. Hostel jest położony w samym centrum Mestii, a zaraz obok znajduje się sklepik prowadzony przez właścicielkę. Dzięki ogólnodostępnej kuchni można na spokojnie zjeść rano śniadanie oraz wypić ciepłą kawę/herbatę. Jedynie wi-fi słabo działało, ale może akurat mieliśmy pecha.

Batumi Summer Hotel

adres: 11 Zubalashvili St, Batumi

W Batumi chcieliśmy zaszaleć i tutaj nie wybraliśmy najtańszego noclegu. Pod nazwą HOTEL myśleliśmy, że kryje się kilkupiętrowy budynek. Okazało się, że jest to mały hotelik w prywatnym podwórku. Bardzo mili gospodarze przywitali nas z uśmiechem i świeżo parzoną kawą. Pokoje były czyste i przestronne, a piesek właścicieli spędził z nami cały wieczór pilnując by nic ze stołu nie spadło na podłogę. Bez dodatkowych opłat właściciel pozwolił nam zostawić bagaże, a my mogliśmy w tym czasie spokojnie zwiedzić miasto. Mimo, że to nie był hotel jakiego się spodziewaliśmy to na pewno było to bardzo przytulne miejsce, które możemy polecić jako nocleg w Batumi.

TRANSPORT W GRUZJI

Przemieszczanie się po Gruzji jest przygodą samą w sobie - niezapomniane przeżycie pozostawiają zarówno zapierające dech w piersi widoki, jak i same w sobie środki transportu oraz sposób poruszania się gruzinów po drogach. Transport w Gruzji należy do tych, które zapamięta się na całe życie.

Marszrutki

Marszrutka w Gruzji to tak naprawdę mały bus, który zawiezie nas chyba wszędzie. Nazwa wywodzi się z transportu stosowanego w krajach byłego ZSRR (Marszrutnoje taksi - taksówka poruszająca się po ustalonej marszrucie - trasie).

Tabliczka z przodu pojazdu informuje zawsze dokąd jedzie konkretna marszrutka. Często napis jest po gruzińsku (duża część jest też po angielsku), których raczej nie zrozumiecie. Na szczęście każdy kierowca potrafi wymówić po angielsku nazwę miejscowości do której jedzie. A jak akurat nie jedzie tam gdzie chcecie to na pewno zawoła kolegę, który tam jedzie, albo kolegę, który powie jaki kolega tam jedzie. Zawsze znajdzie się marszrutka, która Was zawiezie w konkretne miejsce, a Gruzini chętnie pomogą znaleźć Wam odpowiedniego busa.

Maszrutki odjeżdżają z konkretnego miejsca - zazwyczaj dworca. Po drodze minibus zgarnia kolejnych pasażerów - wystarczy pomachać ręką by się zatrzymał - o ile zrozumiecie napis dokąd jedzie :). Przepisy nakazują, aby wszyscy pasażerowie podróżowali w pozycji siedzącej, ale Gruzja to stan umysłu - jak się gdzieś wciśniesz to pojedziesz, nawet na stojąco.

Cena przejazdu jest stała. Nie zdarzyło nam się, żeby kierowca zawyżał ceny i chciał nas oszukać. Nie jest to najszybszy środek transportu w Gruzji, ale na pewno najtańszy.

Podróż gruzińskimi drogami to rzecz, której długo nie zapomnimy. Mistrzowie kierownicy jeżdżą jak chcą, wyprzedzają kiedy chcą i trąbią kiedy chcą. Drogi nie są najlepszej jakości, chociaż z każdym rokiem to się poprawia. Bez dużego zapasu wina nie wiem czy pierwszą podróż bym przeżyła. Siedząc na końcu maszrutki, na tylnych siedzeniach, widać całą trasę. Z jednej strony przepaść, droga pełna zakrętów i tirów, które kierowca maszrutki chętnie wyprzedza. A co tam, nawet 5 na raz na zakręcie. Dodatkowo na trasie można spotkać nowych uczestników ruchu - mućki. Krówki chodzą gdzie chcą i nie przejmują się, że przeszkadzają w podróży. Po kilku klaksonach może łaskawie przepuszczą, ale też zdarzyło się, że widzieliśmy biedną krówkę leżącą na poboczu drogi. Kierowca pojazdu nie zdążył wyhamować.

Pociągi

Gruzja posiada o wiele więcej połączeń kolejowych niż Armenia i Azerbejdżan. Ceny biletów są przystępne. Do większości dużych miast dojedziemy pociągiem zarówno w ciągu dnia jak i nocy. Rozkład jazdy gruzińskich połączeń kolejowych można znaleźć TUTAJ. Minusem podróży koleją jest ich prędkość. Tory nie są w byt dobry stanie, przez co pociąg nie porusza się z zawrotną prędkością. Chociaż my czuliśmy się bezpieczniej niż w marszrutce. Pociąg nie wyprzedza 5 tirów na zakręcie 😜.

Taksówki

Taksówki to tani (droższy niż marszrutka) i szybki środek transportu. Zanim wsiądziemy do taksówki – należy dogadać się z kierowcą, za jaką cenę nas zawiezie. Taksówkarze lubią zawyżać dwu a nawet trzykrotnie ceny przejazdu. W końcu na turystach chcą zarobić. Dlatego targowanie się jest jak najbardziej wskazane.

Kierowcy taksówek nawołują turystów na każdym kroku. Czasami potrafią być naprawdę nachalni. Nam zdarzyła się jedna niemiła sytuacja z taksówkarzem. Po wcześniejszym dogadaniu się do ceny - do centrum Gori 20 GEL - stwierdził po drodze, że za 20 GEL zatrzymuje się na autostradzie, a za dodatkowe 5 GEL zawiezie nas do centrum. Nie mieliśmy wyjścia, musieliśmy dopłacić. Z taksówkami trzeba być czujnym 🙂

W niektórych miastach jak Batumi, Kutaisi, i Tbilisi dostępne są przejazdy z aplikacji Bolt i Yandex. Cena przejazdu będzie ustalona z góry przez aplikację.

Metro w Tbilisi

W stolicy Gruzji wygodnym transportem jest metro. Jest to ogromne ułatwienie dla szybkiego przemieszczania się z miejsca na miejsce. Metro w Tbilisi ma dwie linie o łącznej długości 26,4 km. Linie metra przecinają się na stacji "Station Square" - przy głównym dworcu kolejowym. Metro kursuje między 6:00 a 1:00, co kilka minut.

Aby poruszać się metrem należy kupić kartę za 2 GEL. Na karcie kodują się pieniądze (doładowane wcześniej przez nas), które potem wydajemy, korzystając z metra, autobusów, a nawet kolejki linowej. Pojedynczy przejazd metrem kosztuje 50 tetri - bez względu na ilość stacji. Na koniec pobytu w Tbilisi kartę można zwrócić w kasach metra i odzyskać pieniądze. Trzeba okazać paszport i mieć dowód zakupu karty (paragon).

Ceny marszrutek i pociągu

Trasa: Kutaisi – Tbilisi

Długość trasy: ok. 235 km.
Stacja początkowa: dworzec autobusowy w Kutaisi znajduje się na alei Chavchavadze 67
Czas potrzebny na jej pokonanie: ok. 4 h
Koszt przejazdu:  12 GEL / osobę
Stacja końcowa: dworzec Didube

Trasa jest dość popularna, można spotkać na niej wielu turystów. W trakcie podróży kierowca zatrzymuje się na dłuższą przerwę (ok. 30 min).

Trasa: Tbilisi – Stepancminda (Kazbegi)

Długość trasy: 155 km
Stacja początkowa:  dworzec Didube
Czas potrzebny na jej pokonanie: ok. 3-4 h
Koszt przejazdu:
– 10 GEL – marszrutka nie zatrzymuje się przy atrakcjach po drodze,
– 15 GEL – kierowca marszrutki robi przynajmniej dwa postoje po drodze: przy twierdzy Ananuri oraz przy pomniku przyjaźni gruzińsko-rosyjskiej niedaleko miejscowości Gudauri.
Stacja końcowa: Kazbegi (centrum - miejscowość nie jest za duża)

My na tej trasie wybraliśmy przejazd prywatnym samochodem. Zapłaciliśmy 120 GEL za samochód (4 osoby) plus 10 GEL dodatkowo za podwiezienie pod nocleg. Wtedy jeszcze nie wiedzieliśmy, że miasto Kazbegi jest bardzo małe i z miejsca dokąd przyjeżdżają marszrutki będziemy mieli 7 min spacerkiem do hostelu. Dodatkowo szła ogromna burza więc wybraliśmy wygodniejszą opcję (była to już godzina 22:00).

Nasz kierowca zrobił nam 4 postoje: nad tamą nad zbiornikiem Zhinvali, przy twierdzy Ananuri, przy pomniku przyjaźni gruzińsko-rosyjskiej oraz przy źródełku gdzie mogliśmy nalać sobie czystą wodę do butelek podobną smakiem do Borjomi.

Trasa: Stepancminda  (Kazbegi)  – Tbilisi

Na powrót do Tbilisi wybraliśmy już zwykłą marszrutkę i zapłaciliśmy 10 GEL za osobę bez żadnych postojów. Kierowca zatrzymał się raz w miejscu gdzie można było skorzystać z toalety.

Trasa: Tbilisi – Gori

Długość trasy: ok. 90 km
Stacja początkowa: dworzec Didube
Czas potrzebny na jej pokonanie: ok. 1,5 h
Koszt przejazdu: 3 GEL / osobę
Stacja końcowa: główny dworzec w Gori

Trasa: (Tbilisi) – Gori –  Zugdidi (POCIĄG)

Długość trasy: ok. 90 km
Stacja początkowa: stacja kolejowa w Gori
Czas potrzebny na jej pokonanie: 7-8 h
Koszt przejazdu: ok.24 GEL / osobę
Stacja końcowa: główny dworzec w Gori

Kupiliśmy bilety na pociąg z Tbilisi przez stronę internetową. Dopiero będąc w Gori dowiedzieliśmy się, że ten pociąg zatrzymuje się także w Gori. Dzięki temu zaoszczędziliśmy czas i nie musieliśmy specjalnie jechać do Tbilisi marszrutką. Bilet na pociąg można kupić również w kasie dworca kolejowego w Gori, chociaż pani w okienku nic nie rozumiała ani po rosyjsku ani angielsku.

Pociąg nr 869 odjeżdżał o 22:47. Bilety mieliśmy na wagon sypialny (Compartment caggiage). Przedziały są 4 osobowe - dwie leżanki na dole i dwie na górze. Dodatkowo dopłaciliśmy (zawarte już w cenie 24 GEL) do prześcieradła i przykrycia. Przy wsiadaniu do pociągu trzeba iść do konduktora i powiedzieć, że kupiło się tą opcję - dostaniecie od niego paczkę z dwoma cienkimi, białymi prześcieradłami (jedno na leżankę, drugie do przykrycia) oraz dodatkowy kawałek materiału, aby położyć na poduszkę.

Podróż nocnym pociągiem była ciekawym przeżyciem. Trudno jest zasnąć, ponieważ pociąg często hamuje i pędzi na zakrętach. Przed stacją końcową konduktor chodzi po wagonach i puka w drzwi przedziałów by obudzić podróżnych. Dlatego nie ma co się martwić, że się prześpi stację.

Trasa: Zugdidi –  Mestia

Długość trasy: ok. 140 km
Stacja początkowa: plac przed dworcem kolejowym w Zugdidi
Czas potrzebny na jej pokonanie: 3,5 h
Koszt przejazdu: 20 GEL / osobę
Stacja końcowa: samo centrum Mestii

Gdy wysiedliśmy zaspani z pociągu nie wiedzieliśmy, w którą stronę się udać więc poszliśmy za tłumem. Okazało się, że za rogiem stało kilka marszrutek, a kierowcy nawoływali by wsiąść do ich pojazdu. Tutaj szczęśliwie wybraliśmy marszrutkę Koga, który później również zawiózł nas (a raczej jego pracownik) do Ushguli. Na tej trasie zaskoczyły nas dwie rzeczy. Nasze bagaże zostały w wielkim impetem wrzucone na dach minibusa, a później przywiązane i zakryte plastikową folią. Współczuje tym rzucanym walizkom - chyba kilka nie przetrwało. Chwilę po odjeździe kierowca zatrzymał się na stacji benzynowej. Mieliśmy długą trasę do pokonania, a po drodze nie ma już więcej stacji paliw. Więc, aby nalać jak najwięcej do baku, trzech mężczyzn zaczęło bujać autem, by się jeszcze więcej zmieściło. Kierowca marszrutki gdy zobaczył nasze zdziwione miny krzyknął do nas przez okno - It’s Georgia! Na szczęście starczyło paliwa, aż do samej Mestii.

Trasa: Mestia –  Batumi

Długość trasy: ok. 270 km
Stacja początkowa: plac przed dworcem kolejowym w Zugdidi
Czas potrzebny na jej pokonanie: 6 h
Koszt przejazdu: 30 GEL / osobę
Stacja końcowa: dworzec w Batumi

W Mestii jest kilka punktów gdzie można wcześniej kupić bilety na marszrutkę. Ceny i godziny odjazdów podane są na tablicy w biurze informacji turystycznej więc nikt nas nie może oszukać. Bilety kupiliśmy dzień wcześniej i z samego rana wsiedliśmy do marszrutki. Podróż trwała długo, ale na szczęście kierowca marszrutki robił postoje, nawet jeden 30 minutowy.

Trasa: Batumi – Kutaisi

Długość trasy: ok. 160 km
Stacja początkowa: dworzec w Batumi
Czas potrzebny na jej pokonanie: 2,5 h
Koszt przejazdu: 15 GEL / osobę
Stacja końcowa: dworzec autobusowy na alei Chavchavadze 67

Na tą marszrutkę musieliśmy poczekać aż się zapełni. Przy kupowaniu biletów kierowca powiedział nam o której odjeżdża, ale ze względu na małą ilość pasażerów nie odjechał punktualnie. Taka sytuacja często się zdarza w Gruzji. Kierowcą bardziej opłaca się poczekać na dodatkowych pasażerów niż jechać w połowie pustą marszrutką.

Nasz plan wyjazdu

Planowanie naszego wyjazdu było dużym wyzwaniem dla nas. Czytając różne informacje na blogach i w przewodnikach spodziewaliśmy się dosłownie wszystkiego. Na szczęście w Gruzji okazało się, że nie było czego się obawiać. Ludzie są bardzo pomocni, zarówno miejscowi jak i turyści.
Warto przed wyjazdem poznać ceny przejazdów, aby nie dać się oszukać. Mamy nadzieję, że uzbierane przez nas informację pomogą zaplanować Wam cudowną podróż do Gruzji.
Na koniec chcieliśmy podzielić się z Wami z naszym Excelem. Tutaj zebraliśmy wszystkie ceny noclegów i przejazdów oraz stworzyliśmy sobie linię czasu, dzięki której wiedzieliśmy o jakiej porze musimy się przemieścić dalej.

Gruzja to niesamowity kraj, w którym można by spędzić wiele miesięcy, ale my mieliśmy tylko 10 dni. Tych kilka dni pozwoliło nam wiele zobaczyć. Oszałamiające krajobrazy, ośnieżone szczyty, gościnni mieszkańcy oraz przepyszne jedzenie. Chcemy się z Wami podzielić tym co przeżyliśmy oraz przekazać wskazówki jak można tanio i ciekawie zwiedzić ten kraj. W najbliższym czasie opiszemy Wam nasze wrażenia z wyjazdu, a tymczasem dla niecierpliwych nasz filmik z podróży, który jest tylko wstępem do wielu postów o Gruzji.

Czy można zwiedzić brytyjską stolicę w 24 godziny? Można! Ale po 24 godzinach spędzonych w tym mieście na pewno nie będziesz chciał wyjeżdżać.

Zobaczcie nasz plan błyskawicznego zwiedzania Londynu. W jedną dobę zobaczyliśmy najważniejsze atrakcje. Odwiedziliśmy słynnego Big Bena, rezydencję brytyjskich monarchów, najsłynniejsze mosty nad Tamizą oraz popularne ulice Londynu. Tylko raz korzystaliśmy z komunikacji miejskiej. Plan ułożyliśmy tak, aby do wszystkich wybranych punktów dotrzeć pieszo.

Dzień 1

1. Big Ben

Początek zwiedzania zaczęliśmy od najsłynniejszego punktu w Londynie - Big Bena. Mierząca 96 metrów neogotycka wieża zegarowa to najczęściej fotografowany obiekt w Brytyjskiej stolicy. Od 1859 roku ważący ponad 13 ton dzwon rozbrzmiewa o pełnych godzinach, dokładnie co do jednej sekundy. Oficjalna nazwa zegara to Wielki Zegar Westminster.

Niestety nie udało się nam usłyszeć charakterystycznego bicia dzwonu Big Bena. Zegar zamilkł aż na 4 lata na czas prac remontowych. Według planów, dzwon ma znów rozbrzmiewać dopiero w 2021 roku.  Pośród rusztowań można jednak ujrzeć z mostu Westminster jedną działającą tarczę zegara.

2. Pałac Westminsterski

Stojący nad rzeką Tamizą neogotycki Pałac Westminsterski to ważne centrum świata polityki i kultury. Jego początki sięgają IX wieku i był on główną rezydencją królów Anglii, dopóki ogień nie zniszczył znacznej części budynku. Po tym wydarzeniu siedzibę władców przeniesiono do Yorku, a Pałac został miejscem posiedzeń Parlamentu Brytyjskiego. Kolejny pożar w 1834 roku zniszczył najstarszą, średniowieczną część budynku. Po tej tragedii uchowały się jedynie Westminster Hall oraz Jewel  Tower. Jedną z najsłynniejszych części pałacu jest wieża zegarowa Elizabeth Tower.

Zwiedzanie Pałacu Westminster możliwe jest w soboty przez cały rok oraz przez większość dni tygodnia w czasie wakacji parlamentarnych.

3. London Eye

London Eye to jedno z najwyższych kół obserwacyjnych na świecie - mierzy aż 135 m. Jest to niezwykły punkt widokowy, z którego można oglądać panoramę Londynu o promieniu do 48 km. Na olbrzymim diabelskim młynie umieszczone są 32 przeszklone kapsuły, z których każda może pomieścić 25 osób. Koło Milenijne porusza się z prędkością 0,8 km/h, a czas trwania podróży wynosi około 30 minut. Widok panoramy Londynu z lotu ptaka zapiera dech w piersi. Atrakcja otwarta jest codziennie z wyjątkiem kilku dni w roku. Warto zrobić wcześniej rezerwację on-line, ponieważ jest ona tańsza od kupna biletu w kasie. Wszystkie informacje odnośnie cen biletów i godzin otwarcia można sprawdzić na stronie London Eye.

4. Most Millenium Bridge

Most Milenijny jest to kładka dla pieszych zbudowana z okazji nowego tysiąclecia, która miała połączyć południowy brzeg Tamizy z dzielnicą City of London. Z mostu rozciągają się wspaniałe widoki, a na końcu czeka na Was historyczny teatr the Globe, którego współudziałowcem był William Szekspir. Zależało nam, aby zobaczyć ten most, ponieważ występuje on w filmie Harry Potter i Książę Półkrwi.

5. Galeon Golden Hind

Golden Hind (Złota Łania) był okrętem flagowym Francisa Drake’a podczas jego podróży dookoła świata. Spośród pięciu jednostek pływających biorących udział w podróży jako jedyny powrócił cało do Anglii. To co można zobaczyć w Londynie przy nabrzeżu St Mary Overie to pełnowymiarowa replika Złotej Łani, ponieważ oryginał okrętu rozpadł się ze starości. Wzorem swojego imiennika replika odbyła podróż dookoła świata i przebyła 140 000 mil. W środku Golden Hind znajduje się muzeum historii żeglarstwa ery elżbietańskiej. Godziny otwarcia i ceny biletów można sprawdzić na stronie Golden Hind.

6. Krążownik HMS Belfast

Wodujący na brzegu Tamizy krążownik HMS Belfast to ostatni istniejący okręt wojenny z czasów II wojny światowej. Okręt rozpoczął swoją służbę w 1939 r. i do jego zadań należała osłona konwojów na Morzu Arktycznym. Wysłużony krążownik został przeznaczony na złom, ale dzięki staraniom brytyjskiej społeczności decyzję cofnięto. Okręt zakotwiczono na Tamizie i przeznaczono jako muzeum, największe tego typu w Europie. Krążownik HMS Belfast udostępniony jest do zwiedzania codziennie w godzinach 10-18.

7. Borough Market

W cieniu najwyższego londyńskiego wieżowca The Shard można znaleźć najstarszy targ spożywczy  - Borough Market. Na targu znaleźć można całe mnóstwo delikatesów z różnych stron świata oraz spróbować coś czego się jeszcze nie jadło.  Łakomczuchy i smakosze zapewne stracą tu głowę. Borough Market jest otwarty od poniedziałku do czwartku od 10:00 do 17:00, w piątki od 10:00 do 18:00, a soboty od 8:00 do 17:00.

8. The Shard

The Shard imponuje swoją wysokością. Luksusowy szklany wieżowiec składa się z 72 kondygnacji, gdzie na 68, 69 i 72 piętrze można wejść na taras widokowy. Bilet wstępu na platformę obserwacyjną można wykupić na stronie The Shard i kosztuje od 27 funtów na osobę. Za darmo można wejść i podziwiać panoramę Londynu z okien restauracji na 32 piętrze.

9. Tower Bridge

Wiktoriański most zwodzony Tower Bridge to obok Big Bena najsłynniejszy symbol Londynu. Obiekt powstał w XIX, a styl mostu komponuje się ze stylem pobliskiego zamku Tower of London. Spośród wszystkich mostów na Tamizie, Tower Bridge jest w chwili obecnej jedynym ruchomym mostem. Konstrukcja mostu umożliwia przepływanie statków do 40,5 m wysokości ponad poziom wody. Wyróżniającym elementem są dwie wieże, które u góry połączone są dwiema kładkami dla pieszych zawieszonymi 34 m nad jezdnią. Twierdzę Tower of London udostępniono do zwiedzania, a ceny biletów i godziny otwarcia można sprawdzić na stronie.

10. King’s Cross Station

Na koniec dnia udało nam się zajrzeć jeszcze na King’s Cross Station. Budynek dworca pochodzi z 1852 roku i obecnie posiada 11 peronów. To co przyciąga tutaj turystów to słynny z Harrego Pottera peron 9 ¾. W rzeczywistości miejscem, w którym kręcone były sceny do filmu to Platform 4 - peron 4. Specjalnie dla fanów Pottera zarząd Network Rail umieścił na peronie tabliczkę Platform 9 ¾ oraz wózek, który magicznie znikał za ścianą w filmie. Wózek jest dostępny przez całą dobę, a w godzinach od 9:00 do 21:00 profesjonalny fotograf zrobi Wam pamiątkowe zdjęcie. Zaraz obok znajduje się sklep Harry’ego Pottera, w którym  można znaleźć różdżki Ollivandera, horkruksy, a także szkolne szaty z Hogwartu w domowych kolorach.  

Dzień 2

1. Oxford Circus

Atrakcje Londynu to nie tylko zabytki i muzea, ale są to także sklepy i ulice handlowe. Oxford Circus to obszar londyńskiej dzielnicy West End, skupiony na ruchliwym skrzyżowaniu Oxford Street i Regent Street. Ulica Oxford to najdłuższa ulica handlowa w Europie i najbardziej zatłoczona ulica w Wielkiej Brytanii. Nie oznacza to, że jest to ulica pełna drogich sklepów. Znaleźć tam można firmowe sklepy: HMV, Debenhams, Marks&Spencer, Topshop, czy drugi pod względem wielkości dom towarowy w Wielkiej Brytanii - Selfridges. Z kolei na Regent Street znajdziesz takie marki jak: Next, Benetton czy Zara.

2. Piccadilly Circus

Piccadilly Circus to plac i skrzyżowanie głównych ulic w samym centrum rewiru West End. Jest to miejsce znane na całym świecie dzięki gigantycznym reklamom świetlnym, które znajdują się na ścianie jednej z kamienic. Piccadilly Circus największe wrażenie robi o zmroku, kiedy to plac oświetlają neony i bilbordy reklamujące Coca-Colę czy McDonald’s.

3. China Town

China Town to niezwykle barwna przestrzeń - centrum mniejszości chińskiej. Znajdują się tam doskonałe azjatyckie restauracje i bary oraz sklepy z orientalnymi produktami. Można tam zajrzeć o każdej porze, ale na przełomie stycznia i lutego dzięki hucznie obchodzonego Chińskiego Nowego Roku robi się naprawdę ciekawie i wyjątkowo. Na ulicach można spotkać Chińczyków w tradycyjnych strojach, a całe China Town jest pięknie przyozdobione.

4. Leicester Square

Leicester Square to serce londyńskiego świata filmu. Znajduje się tutaj wiele dużych kin, w tym Odeon Leicester Square, Vue Cinema London i Cineworld Cinema. Przez cały rok odbywają się premiery filmowe, na których można dostrzec celebrytę kroczącego po czerwonym dywanie. Przy placu znajduje się również kultowy sklep w którym kupicie absolutnie wszystkie gadżety związane z M&M's oraz gigantyczny sklep z klockami Lego. Na Leicester Square każdej zimy organizowany jest jarmark bożonarodzeniowy.

5. Covent Garden

Covent Garden to dzielnica znana ze spotkań aktorów, muzyków i osób związanych ze sztuką. Nie ma tam dnia, w którym nie rozbrzmiewa muzyka grana przez ulicznych grajków. Centralną część Covent Garden stanowi hala targowa licząca ponad 500 lat, na której można kupić produkty spożywcze, kwiaty oraz pamiątki. Przezroczysty dach, stylowe lampy i dekoracje dodają uroku prześlicznym sklepikom.

6. Trafalgar Square

Położony w miejscu dawnych stajni królewskich Trafalgar Square to miejsce spotkań, demonstracji i zgromadzeń zarówno politycznych, jak i sylwestrowych. Umieszczono na placu 55-metrową kolumnę Nelsona, podstawy której strzegą cztery lwy i cztery płaskorzeźby odlane ze zdobytych armat francuskich. Przedstawiają one zwycięstwo admirała Horatio Nelsona nad flotą Napoleona w bitwie pod Trafalgarem w 1805 r. Trafalgar Square zdobią także pomniki króla Jerzego IV i Jakuba II oraz fontanny sir Edwina Lutyensa.

7. Buckingham Palace

To jedno z tych miejsc, którego nie można pominąć podczas zwiedzania Londynu. Zbudowany w 1703 r. Buckingham Palace pełni rolę rezydencji królowej Elżbiety i jest jednym z ostatnich funkcjonujących pałaców królewskich na świecie. Tutaj odbywają się ważne uroczystości państwowe i spotkania władcy z głowami innych państw. W chwili obecnej pomieszkuje tam królowa Elżbieta II, a jej obecność w pałacu sygnalizuje wywieszona flaga królewska (Royal Standard) nad Buckingham Palace. Atrakcją tego miejsca jest uroczysta zmiana warty pod Buckingham Palace. Ma ona miejsce cztery razy w tygodniu o godzinie 11.00. Dokładny rozkład znajdziecie na oficjalnej stronie. Część pałacu Buckingham udostępniona jest zwiedzającym, a w sierpniu i wrześniu, podczas wakacji królowej, szczegółowe informacje można znaleźć na stronie.

8. Hyde Park

Być w Londynie i nie odwiedzić Hyde Parku? To niemożliwe! Jest to najsłynniejszy londyński park, który w XIX w. zasłynął jako miejsce otwartych debat. Przemawiał tu m.in. Marks, Lenin czy George Orwell. Park podzielony jest na dwie części jeziorem Serpentine, po którym możecie pływać łódką lub rowerem wodnym. Znajduje się tutaj także fontanna-pomnik księżnej Diany nazywanej przez wielu Brytyjczyków "królową ludzkich serc". Projekt miał na celu odzwierciedlenie życia Diany, woda płynie z najwyższego punktu w dwóch kierunkach, gdzie na końcu spotyka się w spokojnym basenie na dole. Park jest czynny przez cały rok, ale jego bramy są zamykane o północy i otwierane o 5 rano.

9. Kensington Palace z ogrodami Kensington

Kensington Palace to rezydencja brytyjskiej rodziny królewskiej od XVII w. W 1981 Pałac Kensington stał się rezydencją świeżo poślubionych księcia Walii Karola i księżnej Walii Diany. Natomiast Książę William i Duchess Catherine żyją w apartamencie księżnej Margaret w Pałacu Kensington od 2013 roku. Dzisiaj część komnat rezydencji jest udostępniona do zwiedzania przez siedem dni w tygodniu. Bilety można kupić na oficjalnej stronie. Pałac otaczają przepiękne Ogrody Kensington. Niegdyś był to prywatny park, a teraz jest dostępny dla wszystkich. Jest to bardzo popularne miejsce odpoczynku dla Brytyjczyków. W Kensington Gardens spotkać można zielone papugi. Jeśli macie ze sobą jabłko to szybko usiądą na Waszej ręce i poczęstują się tym smakołykiem.

10. Muzeum historii naturalnej

Muzeum historii naturalnej to miejsce, którego nie można pominąć. Sam budynek uważany jest za najpiękniejszy obiekt muzealny w Londynie. Oglądanie eksponatów może zająć nawet cały dzień, ale jeśli nie macie tyle czasu to wizyta w samym lobby gwarantuje niezapomniane przeżycie. Znajduje się tu około 70 milionów eksponatów! Wszystkie podzielone zostały na 5 kategorii: botanika, entomologia, mineralogia, paleontologia i zoologia. Znaleźć tam można m.in. gigantyczny szkielet diplodoka, galerię dinozaurów, symulator trzęsienia ziemi oraz laboratorium, które gwarantuje niezapomniane przeżycie. Muzeum historii naturalnej jest darmowe, przez co na wejście do środka trzeba czasami poczekać w kolejce. Muzeum jest otwarte w godzinach od 10:00-17:30, a więcej informacji można znaleźć na stronie.

Muzeum historii naturalnej to jedyne miejsce z naszej listy, do którego niestety nie udało nam się zajrzeć. Ogromna kolejka do wejścia uniemożliwiła nam zobaczenie tego miejsca, ale już sam gmach robi ogromne wrażenie. Pozostaje nam wrócić do Londynu, żeby zobaczyć to niezwykłe miejsce.

Jak dojechać/dolecieć do Londynu?

Najtańsze przeloty oferuje zazwyczaj Ryanair. Przelot w obie strony można nabyć już za niecałe 100 zł za osobę. Kolejnym tanim przewoźnikiem są linie Wizzair, gdzie możemy wykupić przelot za ok. 200 zł posiadając kartę WIZZ Discount Club. Warto taką kartę sobie wykupić zwłaszcza, gdy planujemy korzystać z tych linii częściej.

My wybraliśmy linię lotniczą Wizz Air do Londyn Luton. Wylot mieliśmy mieć o 6:40, jednak ze względu na problemy techniczne, wylecieliśmy z ponad 3 godzinnym opóźnieniem. Skróciło to nasz wcześniejszy plan do 24 godzin w Londynie. Ze względu na opóźnienie wcześniej wykupione bilety na busa (easybus.com) z lotniska były nieważne, dlatego zdecydowaliśmy się na zamówienie Ubera. Cena Ubera dla czterech osób wyniosła nas 58 £ i była bardzo zbliżona do ceny easybus (biletu kupowanego na ostatnią chwilę). Dzięki wyborze tego środka transportu zostaliśmy podwiezieni pod samego Big Bena i czas podróży skrócił się o połowę. Warto zakupić bilety na autobus z dużym wyprzedzeniem, wtedy ceny zaczynają się już od 1,95£. Autobus kursuje na dwóch trasach:

• London Luton Airport - Brent Cross - Finchley Road - Baker Street - Marble Arch - London Victoria;
• London Luton Airport - Golders Green - Finchley Road - Baker Street - Marble Arch - London Victoria.

Wszystkie informacje można sprawdzić na oficjalnej stronie przewoźnika.

Kiedy lecieć do Londynu?

W kwestii pogody – brytyjska aura rzeczywiście jest nieprzewidywalna. Londyn znany jest z kapryśnej pogody oraz gęstych mgieł spowijających miasto. Wielka Brytania położona jest w strefie klimatu umiarkowanego morskiego pod wpływem Prądu Zatokowego. Wybierając się do Londynu trzeba pogodzić się z ryzykiem, że cały dzień może padać i nie ujrzymy słońca. Według synoptyków, najbardziej suchym miesiącem w Wielkiej Brytanii jest luty. To właśnie w okresie pomiędzy lutym a wczesnym kwietniem spada najmniej deszczu.

Nam się udało i większość czasu świeciło słońce i było przyjemnie ciepło. Ale to nie znaczy, że nie złapał nas deszcz. Dlatego warto być przygotowanym i na podróż do Londynu warto zabrać ze sobą parasolkę lub kurtkę przeciwdeszczową.

Jak przemieszczać się po Londynie?

Najlepszym i najtańszym sposobem przemieszczania się po Londynie jest spacer. Wiele atrakcji jest bardzo blisko siebie, dlatego my tylko raz korzystaliśmy z komunikacji miejskiej. I to też w głównej mierze dlatego, że bardzo chcieliśmy przejechać się czerwonym piętrowym autobusem.

Natomiast jeśli wolicie przemieszczać się po stolicy Wielkiej Brytanii transportem miejskim to najszybciej i  najwygodniej jest metrem. Na każdej stacji znajdują się przejrzyste mapy ułatwiające poruszanie się po zakątkach miasta, a stacje i poszczególne linie są znakomicie oznakowane. Najlepiej jest wykupić tzw. Oyster Card Jest to karta pre-paid, którą można kupić i doładować praktycznie na każdej stacji metra, albo można zamówić online. W autobusie nie można płacić za przejazd gotówką, ale wystarczy wasza zwykła karta bankomatowa, którą zapłacicie zbliżeniowo wsiadając do czerwonego autobusu. Niestety transport miejski stolicy Wielkiej Brytanii jest najdroższym w Europie, co szczególnie można odczuć przeliczając koszty biletów na złotówki. Dlatego polecamy spacer po Londynie. Jest naprawdę bardzo przyjemny.

Gdzie nocować w Londynie?

Londyn to niestety dość drogie miasto, ale baza noclegowa jest również bardzo bogata - od hosteli po ekskluzywne hotele. Taniego hostelu można poszukać na Travelodge czy easyHotel. My nasz nocleg znaleźliśmy w Goodwood Hotel na stronie booking.com. Za pokój czteroosobowy z prywatną łazienką  zapłaciliśmy w przeliczeniu 573 zł i do centrum Londynu mieliśmy około 42 minut spacerem. Pokój był mały i trochę ciasny, ale na jedną noc nam to nie przeszkadzało.